॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: तृप्त होना, संतुष्ट होना, चकमा देना, धोखा देना
संस्कृत: तृप्तौ प्रतीघाते च
अंग्रेज़ी: to be satisfied, to be contended, to repel, to cheat, to betray
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अचकिष्ट | अचकिषाताम् | अचकिषत |
| मध्यम | अचकिष्ठाः | अचकिषाथाम् | अचकिध्वम् |
| उत्तम | अचकिषि | अचकिष्वहि | अचकिष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): चकते · लिट् (आत्मने.): चेके · लुट् (आत्मने.): चकिता · लृट् (आत्मने.): चकिष्यते · लोट् (आत्मने.): चकताम् · लङ् (आत्मने.): अचकत · विधिलिङ् (आत्मने.): चकेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): चकिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अचकिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अचकिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चकन · ण्वुल्: चाककः · तृच्: चकिता · ण्यत्: चाक्यः · तव्य: चकितव्यः · अनीयर्: चकनीयः · क्त: चकितः · क्तवतु: चकितवान् · शानच्: चकमानः · क्त्वा: चकित्वा · ल्यप्: प्रचक्य · तुमुन्: चकितुम् · णमुल्: चाकम् · घञ्: चाकः · क्तिन्: चक्ति · क्वसु: चेकिवान्
अर्थ: क्रोध
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
न 📚 ➤ निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
अचाकि 📚 ➤ तृप्त होना, संतुष्ट होना, चकमा देना, धोखा देना
संस्कृत: तृप्तौ प्रतीघाते च
इ 📚 ➤ क्रोध
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| चक् 📚 | cl. 1. P. Ā. ˚कति, ˚कते, to be satiated or contented or satisfied, Dhā… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| नाचाकी | न + अचाकि | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
| नाचाकी | अचाकि + इ | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड