॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: दिखाना
संस्कृत: अवस्पन्दने
अंग्रेज़ी: to enact, to dance, to act, to show
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नाटयतात् / नाटयताद् / नाटयतु | नाटयताम् | नाटयन्तु |
| मध्यम | नाटय / नाटयतात् / नाटयताद् | नाटयतम् | नाटयत |
| उत्तम | नाटयानि | नाटयाव | नाटयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नाटयति · लट् (आत्मने.): नाटयते · लिट्: नाटयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): नाटयाञ्चक्रे · लुट्: नाटयिता · लुट् (आत्मने.): नाटयिता · लृट्: नाटयिष्यति · लृट् (आत्मने.): नाटयिष्यते · लोट्: नाटयतात् · लोट् (आत्मने.): नाटयताम् · लङ्: अनाटयत् · लङ् (आत्मने.): अनाटयत · विधिलिङ्: नाटयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): नाटयेत · आशीर्लिङ्: नाट्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): नाटयिषीष्ट · लुङ्: अनीनटत् · लुङ् (आत्मने.): अनीनटत · लृङ्: अनाटयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अनाटयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नाटन · ण्वुल्: नाटकः · तृच्: नाटयिता · यत्: नाट्यः · तव्य: नाटयितव्यः · अनीयर्: नाटनीयः · क्त: नाटितः · क्तवतु: नाटितवान् · शतृ: नाटयन् · स्य-शतृ: नाटयिष्यन् · शानच्: नाटयमानः · क्त्वा: नाटयित्वा · ल्यप्: प्रनाट्य · तुमुन्: नाटयितुम् · णमुल्: नाटम् · क्तिन्: नाट्टि · क्वसु: नाटयाम्बभूवान्
अर्थ: आवास, घर, निवास, गृह
संस्कृत: गृहम् · पर्याय: गृह, गेह, उदवसित, वेश्मन्, सद्मन्
व्युत्पत्ति: आ+ली+अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | आलयः | आलयौ | आलयाः |
| द्वितीया | आलयम् | आलयौ | आलयान् |
| तृतीया | आलयेन | आलयाभ्याम् | आलयैः |
| चतुर्थी | आलयाय | आलयाभ्याम् | आलयेभ्यः |
| पञ्चमी | आलयात् / आलयाद् | आलयाभ्याम् | आलयेभ्यः |
| षष्ठी | आलयस्य | आलययोः | आलयानाम् |
| सप्तमी | आलये | आलययोः | आलयेषु |
| सम्बोधन | हे आलय | हे आलयौ | हे आलयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
नाटय 📚 ➤ दिखाना
संस्कृत: अवस्पन्दने
आलय 📚 ➤ आवास, घर, निवास, गृह
संस्कृत: गृहम् · पर्याय: गृह, गेह, उदवसित, वेश्मन्, सद्मन्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नट् 📚 | (Prākṛ. for नृत्, q.v.) cl. 1. P. नटति (Dhātup. xix, 19; ix, 23) to da… | 🔵🟣 |
| आलय 📚 | See आ-√ ली | 🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| आलय |
घर के और नाम (२.२.५) — निशान्त, वस्त्य, सदन, भवन, आगार, मन्दिर, गृह, निकाय्य |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| नाटयालय | नाटय + आलय | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.४ सेकण्ड