॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतिवृद्धिहिंसासु
अंग्रेज़ी: to go,to grow,to kill, to destroy
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | तवा | तवे | तवाः |
| द्वितीया | तवाम् | तवे | तवाः |
| तृतीया | तवया | तवाभ्याम् | तवाभिः |
| चतुर्थी | तवायै | तवाभ्याम् | तवाभ्यः |
| पञ्चमी | तवायाः | तवाभ्याम् | तवाभ्यः |
| षष्ठी | तवायाः | तवयोः | तवानाम् |
| सप्तमी | तवायाम् | तवयोः | तवासु |
| सम्बोधन | हे तवे | हे तवे | हे तवाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तवीति / तौति | तुतः / तुवीतः | तुवन्ति |
| मध्यम | तवीषि / तौषि | तुथः / तुवीथः | तुथ / तुवीथ |
| उत्तम | तवीमि / तौमि | तुवः / तुवीवः | तुमः / तुवीमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तवीति · लिट्: तुताव · लुट्: तोता · लृट्: तोष्यति · लोट्: तवीतु · लङ्: अतवीत् · विधिलिङ्: तुयात् · आशीर्लिङ्: तूयात् · लुङ्: अतौषीत् · लृङ्: अतोष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तवन · ण्वुल्: तावकः · तृच्: तोता · यत्: तव्यः · ण्यत्: ताव्यः · तव्य: तोतव्यः · अनीयर्: तवनीयः · क्त: तुतः · क्तवतु: तुतवान् · शतृ: तुवन् · स्य-शतृ: तोष्यन् · क्त्वा: तुत्वा · ल्यप्: प्रतुत्य · तुमुन्: तोतुम् · णमुल्: तावम् · क्तिन्: तुति · क्वसु: तुतुवान्
अर्थ: निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
न 📚 ➤ निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
आतवा 📚 ➤ (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतिवृद्धिहिंसासु
न 📚 ➤ निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| तवा 📚 | लोहे का एक छिछला गोल बरतन जिसपर रोटी सेंकते हैं । क्रि॰ प्र॰—चढ़ाना । … | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| नातवान | न + आतवा | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड