॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ले जाना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: नये
अंग्रेज़ी: to take away, to carry
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नृणाति | नृणीतः | नृणन्ति |
| मध्यम | नृणासि | नृणीथः | नृणीथ |
| उत्तम | नृणामि | नृणीवः | नृणीमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नृणाति · लिट्: ननार · लुट्: नरिता · लृट्: नरिष्यति · लोट्: नृणातु · लङ्: अनृणात् · विधिलिङ्: नृणीयात् · आशीर्लिङ्: नीर्यात् · लुङ्: अनारीत् · लृङ्: अनरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नरण · ण्वुल्: नारकः · तृच्: नरीता · ण्यत्: नार्यः · तव्य: नरीतव्यः · अनीयर्: नरणीयः · क्त: नीर्णः · क्तवतु: नीर्णवान् · शतृ: नृणन् · स्य-शतृ: नरीष्यन् · क्त्वा: नीर्त्वा · ल्यप्: प्रनीर्य · तुमुन्: नरीतुम् · णमुल्: नारम् · क्तिन्: नीर्णि · क्वसु: निनीर्वान्
अर्थ: शब्द करना, गाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
अंग्रेज़ी: to sing
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गाः | गौ | गाः |
| द्वितीया | गाम् | गौ | गः |
| तृतीया | गा | गाभ्याम् | गाभिः |
| चतुर्थी | गे | गाभ्याम् | गाभ्यः |
| पञ्चमी | गः | गाभ्याम् | गाभ्यः |
| षष्ठी | गः | गोः | गाम् |
| सप्तमी | गि | गोः | गासु |
| सम्बोधन | हे गाः | हे गौ | हे गाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | गायति | गायतः | गायन्ति |
| मध्यम | गायसि | गायथः | गायथ |
| उत्तम | गायामि | गायावः | गायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गायति · लिट्: जगौ · लुट्: गाता · लृट्: गास्यति · लोट्: गायतात् · लङ्: अगायत् · विधिलिङ्: गायेत् · आशीर्लिङ्: गेयात् · लुङ्: अगासीत् · लृङ्: अगास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गान · ण्वुल्: गायकः · तृच्: गाता · यत्: गेयः · तव्य: गातव्यः · अनीयर्: गानीयः · क्त: गीतः · क्तवतु: गीतवान् · शतृ: गायन् · स्य-शतृ: गास्यन् · क्त्वा: गीत्वा · ल्यप्: प्रगाय · तुमुन्: गातुम् · णमुल्: गायम् · घञ्: गायः · क्तिन्: गीति · क्वसु: जगिवान्
अर्थ: क्रोध
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
नारम् 📚 ➤ ले जाना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: नये
गि 📚 ➤ शब्द करना, गाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
इ 📚 ➤ क्रोध
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| नारंगी | नारम् + गि | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
| नारंगी | गि + इ | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड