॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: सुनना (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके))
संस्कृत: स्रवणे
अंग्रेज़ी: to ooze,to flow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रीयते | रीयेते | रीयन्ते |
| मध्यम | रीयसे | रीयेथे | रीयध्वे |
| उत्तम | रीये | रीयावहे | रीयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): रीयते · लिट् (आत्मने.): रिर्ये · लुट् (आत्मने.): रेता · लृट् (आत्मने.): रेष्यते · लोट् (आत्मने.): रीयताम् · लङ् (आत्मने.): अरीयत · विधिलिङ् (आत्मने.): रीयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): रेषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अरेष्ट · लृङ् (आत्मने.): अरेष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रयण · ण्वुल्: रायकः · तृच्: रेता · यत्: रेयः · तव्य: रेतव्यः · अनीयर्: रयणीयः · क्त: रीणः · क्तवतु: रीणवान् · शानच्: रीयमाणः · क्त्वा: रीत्वा · ल्यप्: प्ररीय · तुमुन्: रेतुम् · णमुल्: रायम् · क्तिन्: रीति · क्वसु: रिरीवान्
न 📚 ➤ निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
आरीय 📚 ➤ सुनना (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके))
संस्कृत: स्रवणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| र् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| नारीय | न + आरीय | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड