॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: उड़ाना, फेंकना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षेपे · पर्याय: नीली, क्लीतकिका, ग्रामीणा, मधुपर्णिका, रञ्जनी
अंग्रेज़ी: to throw, to make something fly
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | काला | काले | कालाः |
| द्वितीया | कालाम् | काले | कालाः |
| तृतीया | कालया | कालाभ्याम् | कालाभिः |
| चतुर्थी | कालायै | कालाभ्याम् | कालाभ्यः |
| पञ्चमी | कालायाः | कालाभ्याम् | कालाभ्यः |
| षष्ठी | कालायाः | कालयोः | कालानाम् |
| सप्तमी | कालायाम् | कालयोः | कालासु |
| सम्बोधन | हे काले | हे काले | हे कालाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कालयति | कालयतः | कालयन्ति |
| मध्यम | कालयसि | कालयथः | कालयथ |
| उत्तम | कालयामि | कालयावः | कालयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कालयति · लट् (आत्मने.): कालयते · लिट्: कालयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): कालयाञ्चक्रे · लुट्: कालयिता · लुट् (आत्मने.): कालयिता · लृट्: कालयिष्यति · लृट् (आत्मने.): कालयिष्यते · लोट्: कालयतात् · लोट् (आत्मने.): कालयताम् · लङ्: अकालयत् · लङ् (आत्मने.): अकालयत · विधिलिङ्: कालयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): कालयेत · आशीर्लिङ्: काल्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): कालयिषीष्ट · लुङ्: अचीकलत् · लुङ् (आत्मने.): अचीकलत · लृङ्: अकालयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अकालयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कालन · ण्वुल्: कालकः · तृच्: कालयिता · यत्: काल्यः · तव्य: कालयितव्यः · अनीयर्: कालनीयः · क्त: कालितः · क्तवतु: कालितवान् · शतृ: कालयन् · स्य-शतृ: कालयिष्यन् · शानच्: कालयमानः · क्त्वा: कालयित्वा · ल्यप्: प्रकाल्य · तुमुन्: कालयितुम् · णमुल्: कालम् · क्तिन्: काल्ति · क्वसु: कालयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| निकाले | काला (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: नि + कल् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: काला (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: नि + कल् + अच् | काला (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: नि + कल् + अच् |
निकाले 📚 ➤ उड़ाना, फेंकना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षेपे · पर्याय: नीली, क्लीतकिका, ग्रामीणा, मधुपर्णिका, रञ्जनी
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| काला 📚 | कागज या कोयले के रंग का कृष्ण । स्याह । यौ॰—काला कलूटा ।—काला भुजंगा क… | 🟠🔵🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| काला |
काली निसोथ के और नाम (२.४.१०९) — मसूरविदला, अर्धचन्द्रा, कालमेषिका नील के पौधे के नाम (२.४.९४) — नीली, क्लीतकिका, ग्रामीणा, मधुपर्णिका |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड