॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्पष्ट बोलना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
अंग्रेज़ी: to speak, to tell, to explain, to talk
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गदनम् | गदने | गदनानि |
| द्वितीया | गदनम् | गदने | गदनानि |
| तृतीया | गदनेन | गदनाभ्याम् | गदनैः |
| चतुर्थी | गदनाय | गदनाभ्याम् | गदनेभ्यः |
| पञ्चमी | गदनात् / गदनाद् | गदनाभ्याम् | गदनेभ्यः |
| षष्ठी | गदनस्य | गदनयोः | गदनानाम् |
| सप्तमी | गदने | गदनयोः | गदनेषु |
| सम्बोधन | हे गदन | हे गदने | हे गदनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | गदति | गदतः | गदन्ति |
| मध्यम | गदसि | गदथः | गदथ |
| उत्तम | गदामि | गदावः | गदामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गदति · लिट्: जगाद · लुट्: गदिता · लृट्: गदिष्यति · लोट्: गदतात् · लङ्: अगदत् · विधिलिङ्: गदेत् · आशीर्लिङ्: गद्यात् · लुङ्: अगदीत् · लृङ्: अगदिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गदन · ण्वुल्: गादकः · तृच्: गदिता · यत्: गद्यः · तव्य: गदितव्यः · अनीयर्: गदनीयः · क्त: गदितः · क्तवतु: गदितवान् · शतृ: गदन् · स्य-शतृ: गदिष्यन् · क्त्वा: गदित्वा · ल्यप्: प्रगद्य · तुमुन्: गदितुम् · णमुल्: गादम् · घञ्: गादः · क्तिन्: गत्ति · क्वसु: जगद्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| निगदन | गदन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: नि + गद् + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: निगदन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
निगदन 📚 ➤ स्पष्ट बोलना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| गदन 📚 | कहना । कथन । वर्णन (को॰) | 🟠🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड