॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: रक्षा करना, पालन करना (वर्तमानकालिक कृदन्त)
संस्कृत: रक्षणे
अंग्रेज़ी: to protect, to preserve
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पाना | पाने | पानाः |
| द्वितीया | पानाम् | पाने | पानाः |
| तृतीया | पानया | पानाभ्याम् | पानाभिः |
| चतुर्थी | पानायै | पानाभ्याम् | पानाभ्यः |
| पञ्चमी | पानायाः | पानाभ्याम् | पानाभ्यः |
| षष्ठी | पानायाः | पानयोः | पानानाम् |
| सप्तमी | पानायाम् | पानयोः | पानासु |
| सम्बोधन | हे पाने | हे पाने | हे पानाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पाति | पातः | पान्ति |
| मध्यम | पासि | पाथः | पाथ |
| उत्तम | पामि | पावः | पामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पाति · लिट्: पपौ · लुट्: पाता · लृट्: पास्यति · लोट्: पातात् · लङ्: अपात् · विधिलिङ्: पायात् · आशीर्लिङ्: पायात् · लुङ्: अपासीत् · लृङ्: अपास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पान · ण्वुल्: पायकः · तृच्: पाता · यत्: पेयः · तव्य: पातव्यः · अनीयर्: पानीयः · क्त: पातः · क्तवतु: पातवान् · शतृ: पान् · स्य-शतृ: पास्यन् · क्त्वा: पात्वा · ल्यप्: प्रपाय · तुमुन्: पातुम् · णमुल्: पायम् · घञ्: पायः · क्तिन्: पाति · क्वसु: पपिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| निपाना | पाना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: नि + पा + चानश् 📚 अन्य सम्भावना: पाना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: नि + पा + चानश् | पाना (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: नि + पा + चानश् |
निपाना 📚 ➤ रक्षा करना, पालन करना (वर्तमानकालिक कृदन्त)
संस्कृत: रक्षणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पाना 📚 | अपने पास या अधिकार में करना । ऐसी स्थिति में करना जिससे अपने उपयोग या … | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| पाना |
प्राप्ति (३.३.७६) — उन्नति, त्रेता |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड