॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कुछ का कुछ समझना, घना होना, जमना, छिप जाना
संस्कृत: गहने
अंग्रेज़ी: to misunderstand,to solidify, to hide, to precipitate
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | निलतात् / निलताद् / निलतु | निलताम् | निलन्तु |
| मध्यम | निल / निलतात् / निलताद् | निलतम् | निलत |
| उत्तम | निलानि | निलाव | निलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: निलति · लिट्: निनेल · लुट्: नेलिता · लृट्: नेलिष्यति · लोट्: निलतात् · लङ्: अनिलत् · विधिलिङ्: निलेत् · आशीर्लिङ्: निल्यात् · लुङ्: अनेलीत् · लृङ्: अनेलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नेलन · ण्वुल्: नेलकः · तृच्: नेलिता · ण्यत्: नेल्यः · तव्य: नेलितव्यः · अनीयर्: नेलनीयः · क्त: निलितः · क्तवतु: निलितवान् · शतृ: निलन् · स्य-शतृ: नेलिष्यन् · क्त्वा: निलित्वा · ल्यप्: प्रणिल्य · तुमुन्: नेलितुम् · णमुल्: नेलम् · घञ्: नेलः · क्तिन्: निल्ति · क्वसु: निनिल्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| निल | निल् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 |
निल 📚 ➤ कुछ का कुछ समझना, घना होना, जमना, छिप जाना
संस्कृत: गहने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| निल् 📚 | cl. 6. P. निलति, to understand with difficulty; to be impassable or im… | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड