२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें
निल् (णिलँ)
तुदादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 06.0087
धात्वर्थ: गहने — कुछ का कुछ समझना, घना होना, जमना, छिप जाना (to misunderstand,to solidify, to hide, to precipitate)
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
निलति
निलतः
निलन्ति
मध्यम
निलसि
निलथः
निलथ
उत्तम
निलामि
निलावः
निलामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
निलतात् / निलताद् / निलतु
निलताम्
निलन्तु
मध्यम
निल / निलतात् / निलताद्
निलतम्
निलत
उत्तम
निलानि
निलाव
निलाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अनिलत् / अनिलद्
अनिलताम्
अनिलन्
मध्यम
अनिलः
अनिलतम्
अनिलत
उत्तम
अनिलम्
अनिलाव
अनिलाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
निलेत् / निलेद्
निलेताम्
निलेयुः
मध्यम
निलेः
निलेतम्
निलेत
उत्तम
निलेयम्
निलेव
निलेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
नेलिष्यति
नेलिष्यतः
नेलिष्यन्ति
मध्यम
नेलिष्यसि
नेलिष्यथः
नेलिष्यथ
उत्तम
नेलिष्यामि
नेलिष्यावः
नेलिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
नेलिता
नेलितारौ
नेलितारः
मध्यम
नेलितासि
नेलितास्थः
नेलितास्थ
उत्तम
नेलितास्मि
नेलितास्वः
नेलितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
निनेल
निनिलतुः
निनिलुः
मध्यम
निनेलिथ
निनिलथुः
निनिल
उत्तम
निनेल
निनिलिव
निनिलिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अनेलीत् / अनेलीद्
अनेलिष्टाम्
अनेलिषुः
मध्यम
अनेलीः
अनेलिष्टम्
अनेलिष्ट
उत्तम
अनेलिषम्
अनेलिष्व
अनेलिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
निल्यात् / निल्याद्
निल्यास्ताम्
निल्यासुः
मध्यम
निल्याः
निल्यास्तम्
निल्यास्त
उत्तम
निल्यासम्
निल्यास्व
निल्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अनेलिष्यत् / अनेलिष्यद्
अनेलिष्यताम्
अनेलिष्यन्
मध्यम
अनेलिष्यः
अनेलिष्यतम्
अनेलिष्यत
उत्तम
अनेलिष्यम्
अनेलिष्याव
अनेलिष्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
निल्यते
निल्येते
निल्यन्ते
मध्यम
निल्यसे
निल्येथे
निल्यध्वे
उत्तम
निल्ये
निल्यावहे
निल्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
निल्यताम्
निल्येताम्
निल्यन्ताम्
मध्यम
निल्यस्व
निल्येथाम्
निल्यध्वम्
उत्तम
निल्यै
निल्यावहै
निल्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अनिल्यत
अनिल्येताम्
अनिल्यन्त
मध्यम
अनिल्यथाः
अनिल्येथाम्
अनिल्यध्वम्
उत्तम
अनिल्ये
अनिल्यावहि
अनिल्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
निल्येत
निल्येयाताम्
निल्येरन्
मध्यम
निल्येथाः
निल्येयाथाम्
निल्येध्वम्
उत्तम
निल्येय
निल्येवहि
निल्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
नेलिष्यते
नेलिष्येते
नेलिष्यन्ते
मध्यम
नेलिष्यसे
नेलिष्येथे
नेलिष्यध्वे
उत्तम
नेलिष्ये
नेलिष्यावहे
नेलिष्यामहे
प्रत्यय
प्रयोग / अर्थ
प्रातिपदिक / अव्यय
पुंलिङ्ग
स्त्रीलिङ्ग
नपुंसकलिङ्ग
ल्युट्
भाववाचक/करणवाचक कृदन्त
नेलन
—
—
नेलनम्
ण्वुल्
कर्तृवाचक कृदन्त
नेलक
नेलकः
नेलिका
नेलकम्
तृच्
कर्तृवाचक कृदन्त
नेलितृ
नेलिता
नेलित्री
नेलितृ
ण्यत्
विध्यर्थक कृदन्त
नेल्य
नेल्यः
नेल्या
नेल्यम्
तव्य
विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)
नेलितव्य
नेलितव्यः
नेलितव्या
नेलितव्यम्
अनीयर्
विध्यर्थक कृदन्त
नेलनीय
नेलनीयः
नेलनीया
नेलनीयम्
क्त
भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)
निलित
निलितः
निलिता
निलितम्
क्तवतु
भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)
निलितवत्
निलितवान्
निलितवती
निलितवत् / निलितवद्
शतृ
वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)
निलत्
निलन्
निलती / निलन्ती
निलत् / निलद्
स्य-शतृ
भविष्यत्कालिक कृदन्त
नेलिष्यत्
नेलिष्यन्
नेलिष्यती / नेलिष्यन्ती
नेलिष्यत् / नेलिष्यद्
क्त्वा
पूर्वकालिक अव्यय (करके)
निलित्वा
—
—
—
ल्यप्
पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)
प्रणिल्य
—
—
—
तुमुन्
निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)
नेलितुम्
—
—
—
णमुल्
पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय
नेलम्
—
—
—
घञ्
भाववाचक कृदन्त
नेल
नेलः
—
—
क्तिन्
भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त
निल्ति
—
निल्तिः
—
क्वसु
भूतकालिक (लिट्) कृदन्त
निनिल्वस्
निनिल्वान्
निनिलुषी
निनिल्वत् / निनिल्वद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।
ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।