॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: तारा . रात
संस्कृत: रात्रिः · पर्याय: शर्वरी, निशीथिनी, रात्रि, त्रियामा, क्षणदा
व्युत्पत्ति: नितरां श्यति तनूकरोति व्यापारान् - शो+क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | निशा | निशे | निशाः |
| द्वितीया | निशाम् | निशे | निशाः / निशः |
| तृतीया | निशा / निशया | निशाभ्याम् / निज्भ्याम् / निड्भ्याम् | निशाभिः / निज्भिः / निड्भिः |
| चतुर्थी | निशायै / निशे | निशाभ्याम् / निज्भ्याम् / निड्भ्याम् | निशाभ्यः / निज्भ्यः / निड्भ्यः |
| पञ्चमी | निशायाः / निशः | निशाभ्याम् / निज्भ्याम् / निड्भ्याम् | निशाभ्यः / निज्भ्यः / निड्भ्यः |
| षष्ठी | निशायाः / निशः | निशयोः / निशोः | निशानाम् / निशाम् |
| सप्तमी | निशायाम् / निशि | निशयोः / निशोः | निशासु / निच्छु / निच्शु / निट्त्सु / निट्सु |
| सम्बोधन | हे निशे | हे निशे | हे निशाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: रखने वाला, संभालने वाला
व्युत्पत्ति: धा +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | धः | धौ | धाः |
| द्वितीया | धम् | धौ | धान् |
| तृतीया | धेन | धाभ्याम् | धैः |
| चतुर्थी | धाय | धाभ्याम् | धेभ्यः |
| पञ्चमी | धात् / धाद् | धाभ्याम् | धेभ्यः |
| षष्ठी | धस्य | धयोः | धानाम् |
| सप्तमी | धे | धयोः | धेषु |
| सम्बोधन | हे ध | हे धौ | हे धाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
निशाम् 📚 ➤ तारा . रात
संस्कृत: रात्रिः · पर्याय: शर्वरी, निशीथिनी, रात्रि, त्रियामा, क्षणदा
ध 📚 ➤ रखने वाला, संभालने वाला
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| निशा 📚 | रात्रि । रजनी । रात | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| निशा |
हल्दी (२.९.४१) — कांचनी, पीता, हरिद्रा, वरवर्णिनी रात्रि के नाम (१.४.४) — शर्वरी, निशीथिनी, रात्रि, त्रियामा, क्षणदा, क्षपा |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| निशांध | निशाम् + ध | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड