॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: हिंसायाम्
अंग्रेज़ी: to kill, to destroy, to hurt
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | चना | चने | चनाः |
| द्वितीया | चनाम् | चने | चनाः |
| तृतीया | चनया | चनाभ्याम् | चनाभिः |
| चतुर्थी | चनायै | चनाभ्याम् | चनाभ्यः |
| पञ्चमी | चनायाः | चनाभ्याम् | चनाभ्यः |
| षष्ठी | चनायाः | चनयोः | चनानाम् |
| सप्तमी | चनायाम् | चनयोः | चनासु |
| सम्बोधन | हे चने | हे चने | हे चनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चनति | चनतः | चनन्ति |
| मध्यम | चनसि | चनथः | चनथ |
| उत्तम | चनामि | चनावः | चनामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चनति · लिट्: चचान · लुट्: चनिता · लृट्: चनिष्यति · लोट्: चनतात् · लङ्: अचनत् · विधिलिङ्: चनेत् · आशीर्लिङ्: चन्यात् · लुङ्: अचनीत् · लृङ्: अचनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चनन · ण्वुल्: चानकः · तृच्: चनिता · ण्यत्: चान्यः · तव्य: चनितव्यः · अनीयर्: चननीयः · क्त: चनितः · क्तवतु: चनितवान् · शतृ: चनन् · स्य-शतृ: चनिष्यन् · क्त्वा: चनित्वा · ल्यप्: प्रचन्य · तुमुन्: चनितुम् · णमुल्: चानम् · घञ्: चानः · क्तिन्: चान्ति · क्वसु: चेनिवान्
न 📚 ➤ निषेधात्मक अव्यय, ’नहीं’ ’न तो’ ’न’ का समानार्थक, लोट् लकार में प्रतिषेधात्मक न होकर, आज्ञा, प्रार्थना या कामना के लिए प्रयुक्त
उचना 📚 ➤ (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: हिंसायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| चना 📚 | चैती फसल का एक प्रधान अन्न जिसका पौधा हाथ ड़ेढ़े हाथ तक ऊँचा होता है ।… | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| नोचना | न + उचना | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड