॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पीने वाला, चढ़ा जाने वाला
व्युत्पत्ति: पा + विच्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पम् | पे | पानि |
| द्वितीया | पम् | पे | पानि |
| तृतीया | पेन | पाभ्याम् | पैः |
| चतुर्थी | पाय | पाभ्याम् | पेभ्यः |
| पञ्चमी | पात् / पाद् | पाभ्याम् | पेभ्यः |
| षष्ठी | पस्य | पयोः | पानाम् |
| सप्तमी | पे | पयोः | पेषु |
| सम्बोधन | हे प | हे पे | हे पानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: क्या
संस्कृत: प्रश्नवाचकं सर्वनाम · पर्याय: अर्तन, ऋतीया, हृणीया, घृणा
अंग्रेज़ी: What
व्युत्पत्ति: कि+डिमु
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कः | कौ | के |
| द्वितीया | कम् | कौ | कान् |
| तृतीया | केन | काभ्याम् | कैः |
| चतुर्थी | कस्मै | काभ्याम् | केभ्यः |
| पञ्चमी | कस्मात् / कस्माद् | काभ्याम् | केभ्यः |
| षष्ठी | कस्य | कयोः | केषाम् |
| सप्तमी | कस्मिन् | कयोः | केषु |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: लेटने वाला, सोने वाला
संस्कृत: हस्तः · पर्याय: पञ्चशाख, पाणि, हस्त, कर
व्युत्पत्ति: शी + अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | शयः | शयौ | शयाः |
| द्वितीया | शयम् | शयौ | शयान् |
| तृतीया | शयेन | शयाभ्याम् | शयैः |
| चतुर्थी | शयाय | शयाभ्याम् | शयेभ्यः |
| पञ्चमी | शयात् / शयाद् | शयाभ्याम् | शयेभ्यः |
| षष्ठी | शयस्य | शययोः | शयानाम् |
| सप्तमी | शये | शययोः | शयेषु |
| सम्बोधन | हे शय | हे शयौ | हे शयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पम् | पा (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: पा (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| के | किम् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन 📚 अन्य सम्भावना: कि (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | किम् (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन |
| शय | शय (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: शि + अच्) अन्य सम्भावना: शय (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
पम् 📚 ➤ पीने वाला, चढ़ा जाने वाला
के 📚 ➤ क्या
संस्कृत: प्रश्नवाचकं सर्वनाम · पर्याय: अर्तन, ऋतीया, हृणीया, घृणा
शय 📚 ➤ लेटने वाला, सोने वाला
संस्कृत: हस्तः · पर्याय: पञ्चशाख, पाणि, हस्त, कर
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| किम् |
'किम्' — प्रश्न, निन्दा ('किं राजा यो न रक्षति'?) (३.३.२६६) — किं, राजा, यो, रक्षति विकल्प (या/अथवा) (३.४.५) — आहो, उताहो, किमुत, किमु, उत |
| शय |
हाथ (२.६.८२) — पंचशाख, पाणि |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पंकेशय | पम् + के | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड