॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नष्ट करना
संस्कृत: नाशने
अंग्रेज़ी: to destroy
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पंसतात् / पंसताद् / पंसतु / पंसयतात् / पंसयताद् / पंसयतु | पंसताम् / पंसयताम् | पंसन्तु / पंसयन्तु |
| मध्यम | पंस / पंसतात् / पंसताद् / पंसय / पंसयतात् / पंसयताद् | पंसतम् / पंसयतम् | पंसत / पंसयत |
| उत्तम | पंसयानि / पंसानि | पंसयाव / पंसाव | पंसयाम / पंसाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पंसति · लट् (आत्मने.): पंसयते · लिट्: पंसयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): पंसयाञ्चक्रे · लुट्: पंसयिता · लुट् (आत्मने.): पंसयिता · लृट्: पंसयिष्यति · लृट् (आत्मने.): पंसयिष्यते · लोट्: पंसतात् · लोट् (आत्मने.): पंसयताम् · लङ्: अपंसत् · लङ् (आत्मने.): अपंसयत · विधिलिङ्: पंसयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): पंसयेत · आशीर्लिङ्: पंस्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): पंसयिषीष्ट · लुङ्: अपंसीत् · लुङ् (आत्मने.): अपपंसत · लृङ्: अपंसयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अपंसयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पंसन · ण्वुल्: पंसकः · तृच्: पंसिता · यत्: पंस्यः · ण्यत्: पंस्यः · तव्य: पंसितव्यः · अनीयर्: पंसनीयः · क्त: पंसितः · क्तवतु: पंसितवान् · शतृ: पंसन् · स्य-शतृ: पंसिष्यन् · शानच्: पंसयमानः · क्त्वा: पंसित्वा · ल्यप्: प्रपंस्य · तुमुन्: पंसितुम् · णमुल्: पंसम् · घञ्: पंसः · क्तिन्: पंस्ति · क्वसु: पपंस्वान्
अर्थ: शत्रु,दुश्मन
संस्कृत: शत्रुः · पर्याय: रिपु, वैरिन्, सपत्न, द्विषत्, द्वेषण
व्युत्पत्ति: ऋ+इन
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अरिः | अरी | अरयः |
| द्वितीया | अरिम् | अरी | अरीन् |
| तृतीया | अरिणा | अरिभ्याम् | अरिभिः |
| चतुर्थी | अरये | अरिभ्याम् | अरिभ्यः |
| पञ्चमी | अरेः | अरिभ्याम् | अरिभ्यः |
| षष्ठी | अरेः | अर्योः | अरीणाम् |
| सप्तमी | अरौ | अर्योः | अरिषु |
| सम्बोधन | हे अरे | हे अरी | हे अरयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पंस | पंस् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: पंस (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: पंस् + घञ् | पंस (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: पंस् + अच् |
| अरी | अरि (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: अरि (पुं.) — सम्बोधन, द्विवचन | अरि (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन |
पंस 📚 ➤ नष्ट करना
संस्कृत: नाशने
अरी 📚 ➤ शत्रु,दुश्मन
संस्कृत: शत्रुः · पर्याय: रिपु, वैरिन्, सपत्न, द्विषत्, द्वेषण
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पंस् 📚 | or पंस् cl. 1. 10. P. पंशति or ˚सति, पंशयति or ˚सयति, to destroy, Dhāt… | 🔵 |
| अरि 📚 | शत्रु । बैरी । चक्र | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अरि |
शत्रु के नाम (२.८.१०) — रिपु, वैरी, सपत्न, द्विषत्, द्वेषण, दुर्हृद् |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पंसारी | पंस + अरी | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड