॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: चमकना, बोलना
संस्कृत: भाषायाम्
अंग्रेज़ी: to speak, to talk, to shine, to glow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पटतात् / पटताद् / पटतु / पाटयतात् / पाटयताद् / पाटयतु | पटताम् / पाटयताम् | पटन्तु / पाटयन्तु |
| मध्यम | पट / पटतात् / पटताद् / पाटय / पाटयतात् / पाटयताद् | पटतम् / पाटयतम् | पटत / पाटयत |
| उत्तम | पटानि / पाटयानि | पटाव / पाटयाव | पटाम / पाटयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पटति · लट् (आत्मने.): पाटयते · लिट्: पपाट · लिट् (आत्मने.): पाटयाञ्चक्रे · लुट्: पटिता · लुट् (आत्मने.): पाटयिता · लृट्: पटिष्यति · लृट् (आत्मने.): पाटयिष्यते · लोट्: पटतात् · लोट् (आत्मने.): पाटयताम् · लङ्: अपटत् · लङ् (आत्मने.): अपाटयत · विधिलिङ्: पटेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): पाटयेत · आशीर्लिङ्: पट्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): पाटयिषीष्ट · लुङ्: अपटीत् · लुङ् (आत्मने.): अपीपटत · लृङ्: अपटिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अपाटयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पटन · ण्वुल्: पाटकः · तृच्: पटिता · यत्: पाट्यः · ण्यत्: पाट्यः · तव्य: पटितव्यः · अनीयर्: पटनीयः · क्त: पटितः · क्तवतु: पटितवान् · शतृ: पटन् · स्य-शतृ: पटिष्यन् · शानच्: पाटयमानः · क्त्वा: पटित्वा · ल्यप्: प्रपट्य · तुमुन्: पटितुम् · णमुल्: पाटम् · घञ्: पाटः · क्तिन्: पट्टि · क्वसु: पेटिवान्
अर्थ: वायु, हवा
व्युत्पत्ति: ईर्+ अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ईरः | ईरौ | ईराः |
| द्वितीया | ईरम् | ईरौ | ईरान् |
| तृतीया | ईरेण | ईराभ्याम् | ईरैः |
| चतुर्थी | ईराय | ईराभ्याम् | ईरेभ्यः |
| पञ्चमी | ईरात् / ईराद् | ईराभ्याम् | ईरेभ्यः |
| षष्ठी | ईरस्य | ईरयोः | ईराणाम् |
| सप्तमी | ईरे | ईरयोः | ईरेषु |
| सम्बोधन | हे ईर | हे ईरौ | हे ईराः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पट | पट् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: पट (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | पट (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| ईर | ईर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: ईर् + अच्) अन्य सम्भावना: ईर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: ईर् + अच् | ईर् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन |
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पट् 📚 | cl. 1. P. पटति, to go, move, Dhātup. ix, 9; to flow (pf. पपाट), Śiś. v… | 🔵🟣🟢 |
| ईर 📚 | दे॰ 'ईढ' | 🟠🔵🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पटेर | पट + ईर | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड