॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, नीचे गिरना, उतरना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to fall down, to go down, to descend, to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अपतत् / अपतद् / अपतयत् / अपतयद् / अपातयत् / अपातयद् | अपतताम् / अपतयताम् / अपातयताम् | अपतन् / अपतयन् / अपातयन् |
| मध्यम | अपतः / अपतयः / अपातयः | अपततम् / अपतयतम् / अपातयतम् | अपतत / अपतयत / अपातयत |
| उत्तम | अपतम् / अपतयम् / अपातयम् | अपतयाव / अपताव / अपातयाव | अपतयाम / अपताम / अपातयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पतति · लट् (आत्मने.): पतयते · लिट्: पतयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): पतयाञ्चक्रे · लुट्: पतयिता · लुट् (आत्मने.): पतयिता · लृट्: पतयिष्यति · लृट् (आत्मने.): पतयिष्यते · लोट्: पततात् · लोट् (आत्मने.): पतयताम् · लङ्: अपतत् · लङ् (आत्मने.): अपतयत · विधिलिङ्: पतयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): पतयेत · आशीर्लिङ्: पत्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): पतयिषीष्ट · लुङ्: अपतीत् · लुङ् (आत्मने.): अपपतत · लृङ्: अपतयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अपतयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पतन · ण्वुल्: पतकः · तृच्: पतिता · यत्: पत्यः · तव्य: पतितव्यः · अनीयर्: पतनीयः · क्त: पतितः · क्तवतु: पतितवान् · शतृ: पतन् · स्य-शतृ: पतिष्यन् · शानच्: पातयमानः · क्त्वा: पतित्वा · ल्यप्: प्रपत्य · तुमुन्: पतितुम् · णमुल्: पतम् · घञ्: पतः · क्तिन्: पत्ति · क्वसु: पताम्बभूवान्
अर्थ: मोची की रांपी
संस्कृत: चर्मखण्डनशस्त्रम् · पर्याय: चर्मप्रभेधिका
व्युत्पत्ति: आ+ऋ+घञ्+ टाप्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | आरा | आरे | आराः |
| द्वितीया | आराम् | आरे | आराः |
| तृतीया | आरया | आराभ्याम् | आराभिः |
| चतुर्थी | आरायै | आराभ्याम् | आराभ्यः |
| पञ्चमी | आरायाः | आराभ्याम् | आराभ्यः |
| षष्ठी | आरायाः | आरयोः | आराणाम् |
| सप्तमी | आरायाम् | आरयोः | आरासु |
| सम्बोधन | हे आरे | हे आरे | हे आराः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पतन् | पत धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: पतत् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पत् + शतृ | पतत् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: पत् + शतृ |
| आरा | आरा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आरा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन | रा (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + रै + अच् |
पतन् 📚 ➤ जाना, नीचे गिरना, उतरना
संस्कृत: गतौ
आरा 📚 ➤ मोची की रांपी
संस्कृत: चर्मखण्डनशस्त्रम् · पर्याय: चर्मप्रभेधिका
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पत् 📚 | cl. 4. Ā. (Dhātup. xxvi, 50) पत्यते, to be master, reign, rule, gover… | 🔵🟣🟤 |
| आरा 📚 | एक लोहे की दाँतीदार पटरी जिससे रेत कर लकड़ी चीरी जाती है । इसके दोनों … | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| आरा |
चमड़ा काटने की सुतारी (२.१०.३५) — चर्मप्रभेदिका |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पतनारा | पतन् + आरा | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड