॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: अन्धकार
संस्कृत: राहुः · पर्याय: राहु, स्वर्भानु, सैंहिकेय, विधुन्तुद, तमस्
व्युत्पत्ति: तम्+घ (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | तमः | तमौ | तमे |
| द्वितीया | तमम् | तमौ | तमान् |
| तृतीया | तमेन | तमाभ्याम् | तमैः |
| चतुर्थी | तमस्मै | तमाभ्याम् | तमेभ्यः |
| पञ्चमी | तमस्मात् / तमस्माद् | तमाभ्याम् | तमेभ्यः |
| षष्ठी | तमस्य | तमयोः | तमेषाम् |
| सप्तमी | तमस्मिन् | तमयोः | तमेषु |
| सम्बोधन | हे तम | हे तमौ | हे तमे |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पर-तम | समास: पर + तम कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: तम (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: तम् + अच्) अन्य सम्भावना: तम (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
परतम 📚पर 📚तम ➤ पर (दूसरा, दूर, उत्तम) + तम (अन्धकार)
संस्कृत: राहुः · पर्याय: राहु, स्वर्भानु, सैंहिकेय, विधुन्तुद, तमस्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पर 📚 | साधारणतः लोग दो चरणों को ही (जिन्हें वास्तव में अर्धाली कहते हैं) चौपा… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| तम 📚 | अंधकार । अँधेरा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| तम |
राहु के (१.३.२८) — राहु, स्वर्भानु, सैंहिकेय, विधुन्तुद सत्त्व, रज और तम (१.४.३१) — सत्त्व, रज |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड