॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अपलत् / अपलद् | अपलताम् | अपलन् |
| मध्यम | अपलः | अपलतम् | अपलत |
| उत्तम | अपलम् | अपलाव | अपलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पलति · लिट्: पपाल · लुट्: पलिता · लृट्: पलिष्यति · लोट्: पलतात् · लङ्: अपलत् · विधिलिङ्: पलेत् · आशीर्लिङ्: पल्यात् · लुङ्: अपालीत् · लृङ्: अपलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पलन · ण्वुल्: पालकः · तृच्: पलिता · ण्यत्: पाल्यः · तव्य: पलितव्यः · अनीयर्: पलनीयः · क्त: पलितः · क्तवतु: पलितवान् · शतृ: पलन् · स्य-शतृ: पलिष्यन् · क्त्वा: पलित्वा · ल्यप्: प्रपल्य · तुमुन्: पलितुम् · णमुल्: पालम् · घञ्: पालः · क्तिन्: पल्ति · क्वसु: पेलिवान्
अर्थ: पर जाना, तैरना
संस्कृत: प्लवनतरणयोः
अंग्रेज़ी: to cross, to float, to swim
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तरतात् / तरताद् / तरतु | तरताम् | तरन्तु |
| मध्यम | तर / तरतात् / तरताद् | तरतम् | तरत |
| उत्तम | तराणि | तराव | तराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तरति · लिट्: ततार · लुट्: तरिता · लृट्: तरिष्यति · लोट्: तरतात् · लङ्: अतरत् · विधिलिङ्: तरेत् · आशीर्लिङ्: तीर्यात् · लुङ्: अतारीत् · लृङ्: अतरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तरण · ण्वुल्: तारकः · तृच्: तरीता · ण्यत्: तार्यः · तव्य: तरीतव्यः · अनीयर्: तरणीयः · क्त: तीर्णः · क्तवतु: तीर्णवान् · शतृ: तरन् · स्य-शतृ: तरीष्यन् · क्त्वा: तीर्त्वा · ल्यप्: प्रतीर्य · तुमुन्: तरीतुम् · णमुल्: तारम् · क्तिन्: तीर्णि · क्वसु: तितीर्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पलः | पल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: पल (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| तर | तॄ धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: तर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | तर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: तॄ + अच् |
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पल् 📚 | cl. 1. P. पलति, to go, Dhātup. xx, 9 (perhaps invented to account for … | 🔵🟣 |
| तॄ 📚 | cl. 1. P. (rarely Ā.) तरति (Subj. तरत्, impf. अतरत्, p. तरत् inf. … | 🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पलस्तर | पलः + तर | विसर्ग → स् | विसर्जनीयस्य सः (८.३.३४) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड