॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: हवा, वायु
संस्कृत: धान्यादीनाम् बहुलीकरणम् · पर्याय: श्वसन, स्पर्शन, वायु, मातरिश्वन्, सदागति
व्युत्पत्ति: पू + ल्युट् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पवनम् | पवने | पवनानि |
| द्वितीया | पवनम् | पवने | पवनानि |
| तृतीया | पवनेन | पवनाभ्याम् | पवनैः |
| चतुर्थी | पवनाय | पवनाभ्याम् | पवनेभ्यः |
| पञ्चमी | पवनात् / पवनाद् | पवनाभ्याम् | पवनेभ्यः |
| षष्ठी | पवनस्य | पवनयोः | पवनानाम् |
| सप्तमी | पवने | पवनयोः | पवनेषु |
| सम्बोधन | हे पवन | हे पवने | हे पवनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पवनम् | पवन (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: पवन (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | पवन (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
पवनम् 📚 ➤ हवा, वायु
संस्कृत: धान्यादीनाम् बहुलीकरणम् · पर्याय: श्वसन, स्पर्शन, वायु, मातरिश्वन्, सदागति
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पवन 📚 | वायु । हवा । मुहा॰— पवन का भूसा होना = उड़ जाना । न ठहरना । कुछ न रहना | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| पवन |
वायु के और नाम (१.१.७५) — समीर, मारुत, मरुत्, जगत्प्राण, समीरण, नभस्वान्, वात, पवमान (अनाज) ओसाना (३.२.२४) — निष्पाव, पव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड