🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:28:56 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

पाक

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

पाक

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

पाक

अर्थ: पकाना, प्रसाधन, सेकना, उबालना

संस्कृत: शिशुः, पचनम् · पर्याय: पोत, अर्भक, डिम्भ, पृथुक, शावक

व्युत्पत्ति: पच् + घञ् (कृदन्त)

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. पाक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — पाक (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमापाकःपाकौपाकाः
द्वितीयापाकम्पाकौपाकान्
तृतीयापाकेनपाकाभ्याम्पाकैः
चतुर्थीपाकायपाकाभ्याम्पाकेभ्यः
पञ्चमीपाकात् / पाकाद्पाकाभ्याम्पाकेभ्यः
षष्ठीपाकस्यपाकयोःपाकानाम्
सप्तमीपाकेपाकयोःपाकेषु
सम्बोधनहे पाकहे पाकौहे पाकाः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — पाक
पाक
pāka
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
पकाना (3.2.8) पचा
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
पाक १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. पकाने की क्रिया । रींधना ।
२. पकने वा पकाने की क्रिया या भाव ।
३. पका हुआ अन्न । रसोई । पकवान । उ॰—भोजन भूँजाई बिवध, बिंजन पाक सुरंग । रा॰ रू॰, पृ॰ ३०३ । यौ॰—पाककर्म, पाकक्रिया = पकाना । रींधना । पकाने का काम । पाकपंडित = रसोई बनाने में दक्ष । पाकपात्र = दे॰ पाकभांड । पाकपुटी । पाकभांड । पाकशाला । पाकागार ।
४. वह औषध जो मिस्त्री, चीनी या शहद् की चाशनी में मिलाकर बनाई जाय । जैसे, शुंठी पाक ।
५. खाए हुए पदार्थ के पचाने की क्रिया । पाचन । यौ॰—पाकस्थली ।
६. एक दैत्य जिसे इंद्र ने मारा था । यौ॰—पाकरिपु । पाकशासन ।
७. वह खीर जो श्राद्ध में पिंडदान के लिये पकाई जाती है ।
८. फोड़ा । व्रण (को॰) ।
९. परिणति । पल । नतीजा (को॰) ।
१०. उलूक । उल्लू (को॰) ।
११. वृद्धावस्था के कारण केशों का श्वेत होना (को॰) ।
११. गृह्वाग्नि । गृह की अग्नि (को॰) ।
१२. पाक का पात्र (को॰) ।
१३. अनाज । अन्न (को॰) ।
१४. बुद्धि की परिपक्व अवस्था (को॰) ।
१५. भीति । आतंक । (को॰) ।
१६. उलट फेर । परिवर्तन (को॰) ।
पाक २ वि॰
१. पक्व । पका हुआ ।
२. स्वल्प । लघु । अल्प ।
३. बुद्धिमान् । जिसकी बुद्धि परिपक्व हो ।
४. प्रशंसा के योग्य ।
५. अकृत्रिम । निष्कपट । शुद्धात्मा ।
६. अज्ञ । अनभिज्ञ । अप्राज्ञ [को॰] ।
पाक ३ वि॰ [फा़॰]
१. पवित्र । शुद्ध । सुथरा । परिमार्जित । मुहा॰—पाक करना = (१) धार्मिक विधि के अनुसार किसा वस्तु को धोकर शुद्ध करना । (२) जबह किए हुए पशु या पक्षी के पास से पर, रोएँ आदि दूर करना ।
२. पापरहित । निर्मल । निर्दोष । यौ॰—पाकदामन । पाकसाफ ।
३. जिसका कोई अंग शेष न रह गया हो । समाप्त । बेबाक । मुहा॰—झगड़ा पाक करना = (१) किसी ऐसे कार्य को समाप्त कर डालना जिसके लिये विशेष चिंता रही हो । (२) किसी बाधा को हटाकर या शत्रु को मारकर निश्चिंत हो जाना । झगड़ा तै होना । कोई कार्य समाप्त हो जाना । कोई बाधा दूर हो जाना । (३) मार डालना ।
४. साफ । जैसे—यह सब झगड़ा से पाक है ।
पाक परवरदिगार संज्ञा पुं॰ [फा़॰] ईश्वर । अल्लाह ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
1. पाक mfn. (either fr. √ 1. पा + क, ‘drinking, sucking’, or fr. √ 2. पच्, ‘ripening, growing’) very young, GṛS.
simple, ignorant, inartificial, honest, AV.; TS.; ĀśvŚr.
पाक m. the young of an animal (see उलुक-, कपत-)
a child, infant, L.
N. of a Daitya slain by Indra, MBh.; Pur.
2. पाक m. (√ 2. पच्; ifc. f(ई). ) cooking, baking, roasting, boiling (trans. and intrans.), ŚrS.; Mn.; MBh. &c.
burning (of bricks, earthenware &c.), ib.
any cooked or dressed food, BhP.
digestion, assimilation of food, Suśr.
ripening, ripeness (of fruit or of a boil), KātyŚr.; Mn.; Var.; Suśr.
inflammation, suppuration, Suśr.
an abscess, ulcer, ib.
ripening of the hair i.e. greyness, old age, L.
maturity, full development (as of the mind &c.), completion, perfection, excellence, Hariv.; Kāv. &c.
development of consequences, result (esp. of an act done in a former life), Var.; Pañc.; MārkP.
any act having consequences, BhP.
the domestic fire, L.
a cooking utensil, L.
general panic or revolution in a country, W. (in comp. 2. पाक is not always separable from 1. पाक).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (613,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
पाक a. 1 Small. --2 Praiseworthy. --3 Of perfected or matured intellect. --4 Ved. Very young. --5 Simple, genuine --6 Honest, sincere. --7 Ignorant. --कः 1 [पच्-घञ्] Cooking, dressing, baking, boiling. --2 Burning (as bricks), baking; Ms. 5. 122; Y. 1. 187. --3 Digestion (as of food). --4 Ripeness; ओषध्यः फलपाकांताः Ms. 1. 46; पलमभिमुखपाकं राजजंबूद्रुमस्य V. 4. 13; Māl. 9. 31. --5 Maturity, full or perfect development; धी˚, मति˚ --6 Completion, accomplishment, fulfilment; युयोज पाकाभिमुखैर्भृत्यान् विज्ञापनाफलैः R. 17. 40. --7 Result, consequence, fruit, fruition (fig also); आशीर्भिरेधयामासुः पुरःपाकाभिरंबिकां Ku. 6. 90; पाकाभिमुखस्य दैवस्य U. 7. 4; Mv. 4. 14. --8 Development of the consequences of acts done. --9 Grain, corn; नीवारपाकादि R. 5. 9 (पच्यते इति पाकः धान्यं). --10 Ripeness, suppuration (as of a boil). --11 Greyness of hair caused by old age. --12 A domestic fire. --13 An owl. --14 A child, young one. --15 N. of a demon killed by Indra. --16 An abscess, ulcer. --17 A vessel, cooking-utensil. --18 General fear and panic such as causes a revolution or some national calamity. --19 The subversion of a country. --Comp. --अगारः --रं, --आगारः --रं, --शाला, --स्थानं a kitchen. --अतीसारः chronic dysentery. --अभिमुख a. {1} ready for ripeness or development. {2} inclined to favour. --ज a. produced by heat. (जं) {1} black salt. {2} [] flatulence. --पात्रं, --भांडं a cooking-utensil. --पुटी a potter's kiln. --यज्ञः a simple or domestic sacrifice (for some varieties of it, see Kull. on Ms. 2. 143). --शुक्ला chalk. --शासनः, --द्विष्, --हंतृ m. epithets of Indra; Ku. 2. 63. --शासनिः {1} an epithet of Jayanta, son of Indra. {2} of Vāli. {3} of Arjuna. --स्थानं {1} a kitchen. {2} a potter's kiln.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0690-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पाक पु० पच--भावे घञ् । १ तण्डुलादिविक्लेदनव्यापारभेदे स च स्थूलीमार्जनाधःसन्तापनाद्योदनपरीक्षान्तोव्या- [] पारसमूहः । पिबति स्तनम् पा--कन् वयसि अर्भका- नि० वा । २ स्तनपायिनि शिशौ ३ परिणते जरसा ४ के- शादेः शोक्ल्ये अमरः । ५ पेचके ६ राष्ट्रभङ्गे ७ भीतौ शब्दरत्ना० ८ दैत्यभेदे हेमच० पाकशासनः । द्रव्यादेः पाकप्रकारभेदादिकं वाकराजेश्वरे उक्तं यथा “भर्जनं तलनं स्वेदः पचनं क्वथनं तथा । तान्दूरं पुटपाकश्च पाकः सप्तविधो मतः” । भजनं केवलपात्रे । तलनं स्नेहद्रव्ये, स्वेदनम् अग्न्युत्तापे । पचनं जले । क्वथनं सिद्धद्रव्यरसग्रहणे । तान्दूरं द्वारवद्धतप्तयन्त्रे, पुंटपाक ऊर्द्ध्वाधोऽग्नितापे ज्ञेयः” । श्राङ्के पाकप्रकारादिः नि० सि० उक्तो यथा देवलः “तथैव यन्त्रितो दाता प्रातःस्नात्वा सहाम्बरः । आरभेत नवैः पात्रैरन्नारम्भं च बान्धवैः” अत्रात्मने- पदात् स्वयमेव पाकः कार्यः अशक्तो पत्र्या तदभावे बान्धवैः “ततस्तानि पपाचाशु सीता जनकनन्दिनी” इति पाद्मलिङ्गादिति हेमाद्रिः । श्राद्धदीपकलिकायामा- श्वलायनः “समानप्रवरैर्मित्रैः सपिण्डैश्च गुणान्वितैः । कृतोपकारिभिश्चैव पाककार्यं प्रशस्यते” । व्यासः “गृ- हिणी चैव सुस्नाता पाकं कुर्य्यात् प्रयत्नतः । निष्पन्नेषु च पाकेषु पुनः स्नानं समाचरेत्” । पृथीचन्द्रोदये ब्राह्मे “रजस्वलां च पाषण्डं पुंश्चलीं पतितां तथा । ज्यजे- च्छूद्रां तथा वन्ध्यां विधवां चान्यगोत्रजाम् । व्यङ्गकर्णीं चतुर्थाहःस्नातामपि रजस्वलाम् । वर्जयेच्छ्रान्नपाकार्थ- ममातृपितृवंशजाम” मातृपितृवंशजभिन्नां त्यजोदत्यर्थः । ऋतिसारे “न पाकं कारयेत् पत्नीमन्यां (अन्यामन्यवर्णाम्) वाप्यन्यगोत्रजाम् । मृतवत्सां च गर्भघ्नीं गर्भिणीं चैव दुर्सुखीम्” । पाकभाण्डानि तु हेमाद्रौ नागरणण्डे “पौ- वर्ण्णान्यथ रौप्याणि कांस्यताम्रोद्भवानि च । मार्त्तिकान्यपि भव्यानि नूतनानि दृढानि च” तथैवादित्यपुराणे “पच- दन्नानि सुस्नातः पात्रेषु शुचिषु स्वयम् । स्वर्णादिधातुजा- तेषु मृण्मयेष्वपि वा ट्विजः । सचिद्रेष्वविलिप्तेषु तथा- चोपहतेषु च । मायसेषु न भिन्नेषु दूषितेष्वपि कर्हिचित् पूर्वं कृतोषयोगेषु मृण्मयेषु न तु क्वचित्” । वायुपुराणे “न कदाचित्पचेदन्नमयःस्थालीषु पैतृकम्। अयसो दर्श- नादेव पितरोऽपद्रवन्ति हि । कालायसं विशेषेण निन्दन्ति पितृकर्मणि । फलानां चैव शाकानां छद- नार्थानि यानि तु । महानसेऽपि शस्त्राणि तेषामेव हि सन्निधिः । इड्यते नेतरस्यात्र शस्यमात्रस्य दर्श- [] नम् । श्राद्धदेशे तु विदुषा पितॄणां तृप्तिमिच्छता । म- हानसेऽतियुक्तानामपि कार्यं न दर्शनम्” । तत्रैव “पच- मानस्तु माण्डेषु भक्त्या ताम्रमयेषु च । समुद्धरति वै घोरात् पितॄन् दुःखमहार्णवात् । तैजसानामभावे तु पिठरे मृण्मयेऽपि च । नवे शुचौ प्रकुर्वीत पाकं पि- त्रर्थमादरात्” । तत्रैबादित्यपुराणे “पक्वान्नस्थापनार्थे तु शस्यन्ते दारुजान्यपि । दर्व्यादीन्यपि कार्य्याणि यज्ञि- यैरपि दारुभिः” । यमः “विवाहे प्रेतकाय्ये च माता पित्रोः क्षयेऽहनि । नवभाण्डानि कुर्वीत यज्ञकाले वि- शेषतः” । अत्र पाकाग्निमाह हेमाद्रौ प्रजापतिः “ओपा- सनेनान्नसिद्धिरग्नौकरणमेव च” । पृथ्वीचन्द्रोदयेऽङ्गिराः “शालाग्नौ तु पचेदन्नं लौकिके वापि नित्यशः । यस्मि- न्नग्नौ पचेदन्नं तस्मात् हीमो विधीयते” । मनुः “वैवा- हिकेऽग्नौ कुर्वीत गृह्यं कर्म यथाविधि । पञ्चयज्ञ- विधानञ्च पक्तिं चान्वाहिकीं द्विजः” । श्राद्धस्य गृह्यत्वं चोक्तमपरार्केण, अत्र विशेषः कर्मप्रदीपे “प्रातर्होमं तु निर्बर्त्त्य समुद्धृत्य हुताशनात् । शेषं महानसे कृत्वा तत्र पाकं समाचरेत् । पाकान्तेऽग्निं तमाहुत
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
पाकः, पुं, (पच् + भावे घञ् ।) पचनम् । क्लेदनम् । तत्पर्य्यायः । पचा २ । इत्यमरः । ३ । २ । ८ ॥ रन्धनम् । स तु सप्तप्रकारो यथा, -- “भर्ज्जनं तलनं स्वेदः पचनं क्वथनं तथा । तान्दूरं पुटपाकश्च पाकः सप्तविधो मतः ॥” भर्ज्जनं केवलपात्रे । तलनं स्नेहद्रव्ये । स्वेदनं अग्न्युत्तापे । पचनं जले । क्वथनं सिद्धद्रव्यरस- ग्रहणे । तान्दूरं द्बारवद्धतप्तयन्त्रे । पुटपाकः अधोर्द्ध्वाग्नितापे ज्ञेयः । इति पाकराजेश्वरः ॥ [] स्थालीमार्ज्जनाद्योदनपरीक्षान्तो व्यापारनिचयः पाकः । इति स्मृतिः ॥ * ॥ पाकभाण्डस्य त्याज्यत्वं यथा, -- “नित्यं नूतनभाण्डेन कर्त्तव्यः पाक एव च । अथवा पक्षपर्य्यन्तं ततस्त्याज्यं मनीषिभिः ॥” इति ब्रह्मवैवर्त्तपुराणम् ॥ * ॥ पाककाले शूद्रायाग्निदाननिषेधो यथा, -- “शूद्रायाग्निञ्च यो दद्यात् पाककाले विशेषतः । शूद्रापक्वं भवेदन्नं ब्राह्मणः शूद्रतामियात् ॥” इति कर्म्मलोचनम् ॥ * ॥ एकोद्दिष्टश्राद्धे तस्य नित्यत्वं यथा, -- “एकोद्दिष्टन्तु कर्त्तव्यं पाकेनैव सदा स्वयम् । अभावे पाकपात्राणां तदहःसमुपोषणम् ॥” इति श्राद्धतत्त्वम् ॥ * ॥ तस्य विधिर्यथा, -- “पूर्व्वाशाभिमुखो भूत्वा उत्तराशामुखेन वा । पचेदन्नञ्च मध्याह्ने सायाह्ने च विवर्ज्जयेत् ॥ अग्न्याशाभिमुखे पक्वममृतान्नं विजानता । पूर्व्वामुखो धर्म्मकामः शोकहानिश्च दक्षिणे ॥ श्रीकामश्चोत्तरमुखे पतिकामश्च पश्चिमे । ऐशान्याभिमुखे पक्त्वा दरिद्रो जायते नरः ॥ यदा तु आयसे पात्रे पक्वमश्नाति वै द्बिजः । स पापिष्ठोऽपि भुङ्क्तेऽन्नं रौरवे परिपच्यते ॥ ताम्रे पक्त्रा चक्षुर्हानिर्मणौ भवति वै क्षयम् ॥ पितृभ्यां पक्वमन्नञ्च पितृव्येण यशस्विनि ! । पुण्डरीकस्य यज्ञस्य लभते फलमीप्सितम् ॥ वातुलेन तु यत् पक्वं भगिन्या च कनिष्ठया । असगोत्रेण यत् पक्वं शोणितं तदपि स्मृतम् ॥ अभक्तेन च यत् पक्वं स्त्रिया पक्वन्तथैव च । पक्वपात्रे च यत् पक्वं तत् सर्व्वं निष्फलं भवेत् ॥ उडुम्बरेण काष्ठेन कदम्बस्य दलेन च । शालेन करमर्द्देन उदरावर्त्तकेन च ॥ पक्वान्नं नैव भुञ्जीत भुक्त्वा रात्रिमुपावसेत् । गर्हितान्नमवीरान्नं भुक्त्वा कृच्छ्रं समाचरेत् । अप्रजा या तु वनिता नाश्नीयादेव तद्गृहे ॥ शालकाष्ठस्य पक्वान्नं शिरीषकस्य चैव हि । कलिचण्डातकस्यैव वज्रावारुणकस्य च । भेरण्डशाल्मलेर्वापि पक्वान्नं गर्हितं स्मृतस् ॥ यदा मृण्मयपात्रे तु पक्वं वै सार्व्वकालिकम् । मासे पक्षे तथाष्टौ च तत्पाकं विसृजेत् गृही ॥ धनुः पाके तथा सिंहे मिथुने वा वरानने ! । यः कुर्य्याद्भोजनं देवि ! क्वच्छ्रेणैव विशुध्यति ॥ एकदा तु जलं दद्याद् द्बिवारं न प्रदापयेत् । त्रिभागं पूरयेत् पात्रं पश्चात्तोयं न दापयेत् ॥” इति मत्स्यसूक्ते ४२ पटलः ॥ * ॥ परिणतिः । (यथा, मार्कण्डेये । ७० । ३४ । “स्वकर्म्मफलपाकेन भर्त्तुस्तस्य महात्मनः । वियोजिताहं तद्धेतुरयमासीन् निशाचरः ॥” पिबति स्तन्यादिकं इति । पा पाने + “इण्- भीकापाशल्यतिमर्च्चिभ्यः कन् ।” उणां । ३ । ४३ । इति कन् ।) शिशुः । जरसा केशस्य शौक्ल्यम् । स्थाल्यादि । इति मेदिनी । के, २९ ॥ [] पेचकः । राष्ट्रादि । भङ्गः । भीतिः । इति शब्द- रत्नावली ॥ दैत्यः । इति हेमचन्द्रः । २ । ८८ ॥ (यथा, भागवते । ७ । २ । ४ । “भो भो दानवदैतेया ! द्विमूर्द्धन् ! त्र्यक्ष ! शम्बर ! । शतबाहो ! हयग्रीव ! नमुचे ! पाक ! इल्वल ! ॥” पिबतीति । पा + “इण्भीकापेति ।” उणां ३ । ४३ । इति कन् ।) पानकर्त्तरि त्रि ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-088-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "पाक" आता है (8)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
पाकपाक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

पाक 📚 ➤ पकाना, प्रसाधन, सेकना, उबालना
संस्कृत: शिशुः, पचनम् · पर्याय: पोत, अर्भक, डिम्भ, पृथुक, शावक

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
पाक 📚पकाने की क्रिया । रींधना🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

शब्दअमरकोश — विषय, पर्याय
पाक
बच्चा (२.५.४०) — पोत, अर्भक, डिम्भ, पृथुक, शावक, शिशु

ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • पाक: पच् + घञ् (कोश-व्युत्पत्ति)

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें