॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: उद्योग करना, व्यवहार करना, प्रशंसा करना, स्तुति करना
संस्कृत: व्यवहारे स्तुतौ च
अंग्रेज़ी: to deal, to transact, to do business, to barter, to praise
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अपणिष्ट | अपणिषाताम् | अपणिषत |
| मध्यम | अपणिष्ठाः | अपणिषाथाम् | अपणिध्वम् |
| उत्तम | अपणिषि | अपणिष्वहि | अपणिष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पणायति · लट् (आत्मने.): पणते · लिट्: पणायाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): पेणे · लुट्: पणायिता · लुट् (आत्मने.): पणिता · लृट्: पणायिष्यति · लृट् (आत्मने.): पणिष्यते · लोट्: पणायतात् · लोट् (आत्मने.): पणताम् · लङ्: अपणायत् · लङ् (आत्मने.): अपणत · विधिलिङ्: पणायेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): पणेत · आशीर्लिङ्: पणाय्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): पणिषीष्ट · लुङ्: अपणायीत् · लुङ् (आत्मने.): अपणिष्ट · लृङ्: अपणायिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अपणिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पणन · ण्वुल्: पाणकः · तृच्: पणिता · यत्: पणाय्यः · ण्यत्: पाण्यः · तव्य: पणितव्यः · अनीयर्: पणनीयः · क्त: पणितः · क्तवतु: पणितवान् · शतृ: पणायन् · स्य-शतृ: पणायिष्यन् · शानच्: पणमानः · क्त्वा: पणित्वा · ल्यप्: प्रपण्य · तुमुन्: पणितुम् · णमुल्: पाणम् · घञ्: पाणः · क्तिन्: पाण्टि · क्वसु: पेणिवान्
अर्थ: हसना, उपहास करना, मज़ाक उडाना
संस्कृत: हसने
अंग्रेज़ी: to make fun, to laugh at
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तकतात् / तकताद् / तकतु | तकताम् | तकन्तु |
| मध्यम | तक / तकतात् / तकताद् | तकतम् | तकत |
| उत्तम | तकानि | तकाव | तकाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तकति · लिट्: तताक · लुट्: तकिता · लृट्: तकिष्यति · लोट्: तकतात् · लङ्: अतकत् · विधिलिङ्: तकेत् · आशीर्लिङ्: तक्यात् · लुङ्: अतकीत् · लृङ्: अतकिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तकन · ण्वुल्: ताककः · तृच्: तकिता · यत्: तक्यः · तव्य: तकितव्यः · अनीयर्: तकनीयः · क्त: तकितः · क्तवतु: तकितवान् · शतृ: तकन् · स्य-शतृ: तकिष्यन् · क्त्वा: तकित्वा · ल्यप्: प्रतक्य · तुमुन्: तकितुम् · णमुल्: ताकम् · घञ्: ताकः · क्तिन्: तक्ति · क्वसु: तेकिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पाणि | पण् धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: पाणिन् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | पाणिन् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| तक | तक् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: तक (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: तक् + अच् | तक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: तक् + अच् |
पाणि 📚 ➤ उद्योग करना, व्यवहार करना, प्रशंसा करना, स्तुति करना
संस्कृत: व्यवहारे स्तुतौ च
तक 📚 ➤ हसना, उपहास करना, मज़ाक उडाना
संस्कृत: हसने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पण् 📚 | cl. 1. Ā. (Dhātup. xii, 6) पणते (ep. also ˚ति; pf. पेणे Gr.; aor. अपण… | 🔵🟣 |
| तक् 📚 | cl. 2. ˚क्ति (cl. 1. कति [‘to laugh’ or ‘to bear’, Dhātup. v, 2] Naigh… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड