🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 10:19:07 PM · CDSHARMA.IN

📘 धातु-रूपावली

२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें

पण् (पणँ)

भ्वादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 01.0507
धात्वर्थ: व्यवहारे स्तुतौ च — उद्योग करना, व्यवहार करना, प्रशंसा करना, स्तुति करना (to deal, to transact, to do business, to barter, to praise)

लट् लकार वर्तमान काल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपणायतिपणायतःपणायन्ति
मध्यमपणायसिपणायथःपणायथ
उत्तमपणायामिपणायावःपणायामः

लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपणायतात् / पणायताद् / पणायतुपणायताम्पणायन्तु
मध्यमपणाय / पणायतात् / पणायताद्पणायतम्पणायत
उत्तमपणायानिपणायावपणायाम

लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअपणायत् / अपणायद्अपणायताम्अपणायन्
मध्यमअपणायःअपणायतम्अपणायत
उत्तमअपणायम्अपणायावअपणायाम

विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपणायेत् / पणायेद्पणायेताम्पणायेयुः
मध्यमपणायेःपणायेतम्पणायेत
उत्तमपणायेयम्पणायेवपणायेम

लृट् लकार सामान्य भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपणायिष्यतिपणायिष्यतःपणायिष्यन्ति
मध्यमपणायिष्यसिपणायिष्यथःपणायिष्यथ
उत्तमपणायिष्यामिपणायिष्यावःपणायिष्यामः

लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपणायितापणायितारौपणायितारः
मध्यमपणायितासिपणायितास्थःपणायितास्थ
उत्तमपणायितास्मिपणायितास्वःपणायितास्मः

लिट् लकार परोक्ष भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपणायाञ्चकार / पणायामास / पणायाम्बभूवपणायाञ्चक्रतुः / पणायामासतुः / पणायाम्बभूवतुःपणायाञ्चक्रुः / पणायामासुः / पणायाम्बभूवुः
मध्यमपणायाञ्चकर्थ / पणायामासिथ / पणायाम्बभूविथपणायाञ्चक्रथुः / पणायामासथुः / पणायाम्बभूवथुःपणायाञ्चक्र / पणायामास / पणायाम्बभूव
उत्तमपणायाञ्चकर / पणायाञ्चकार / पणायामास / पणायाम्बभूवपणायाञ्चकृव / पणायामासिव / पणायाम्बभूविवपणायाञ्चकृम / पणायामासिम / पणायाम्बभूविम

लुङ् लकार सामान्य भूतकाल

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअपणायीत् / अपणायीद्अपणायिष्टाम्अपणायिषुः
मध्यमअपणायीःअपणायिष्टम्अपणायिष्ट
उत्तमअपणायिषम्अपणायिष्वअपणायिष्म

आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपणाय्यात् / पणाय्याद्पणाय्यास्ताम्पणाय्यासुः
मध्यमपणाय्याःपणाय्यास्तम्पणाय्यास्त
उत्तमपणाय्यासम्पणाय्यास्वपणाय्यास्म

लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमअपणायिष्यत् / अपणायिष्यद्अपणायिष्यताम्अपणायिष्यन्
मध्यमअपणायिष्यःअपणायिष्यतम्अपणायिष्यत
उत्तमअपणायिष्यम्अपणायिष्यावअपणायिष्याम

ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें