२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत्) या अर्थ (जाना, read) से खोजें
पण् (पणँ)
भ्वादिगण · आत्मनेपदी · धातुपाठ 01.0507
धात्वर्थ: व्यवहारे स्तुतौ च — उद्योग करना, व्यवहार करना, प्रशंसा करना, स्तुति करना (to deal, to transact, to do business, to barter, to praise)
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणायति
पणायतः
पणायन्ति
मध्यम
पणायसि
पणायथः
पणायथ
उत्तम
पणायामि
पणायावः
पणायामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणायतात् / पणायताद् / पणायतु
पणायताम्
पणायन्तु
मध्यम
पणाय / पणायतात् / पणायताद्
पणायतम्
पणायत
उत्तम
पणायानि
पणायाव
पणायाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अपणायत् / अपणायद्
अपणायताम्
अपणायन्
मध्यम
अपणायः
अपणायतम्
अपणायत
उत्तम
अपणायम्
अपणायाव
अपणायाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणायेत् / पणायेद्
पणायेताम्
पणायेयुः
मध्यम
पणायेः
पणायेतम्
पणायेत
उत्तम
पणायेयम्
पणायेव
पणायेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणायिष्यति
पणायिष्यतः
पणायिष्यन्ति
मध्यम
पणायिष्यसि
पणायिष्यथः
पणायिष्यथ
उत्तम
पणायिष्यामि
पणायिष्यावः
पणायिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणायिता
पणायितारौ
पणायितारः
मध्यम
पणायितासि
पणायितास्थः
पणायितास्थ
उत्तम
पणायितास्मि
पणायितास्वः
पणायितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणायाञ्चकार / पणायामास / पणायाम्बभूव
पणायाञ्चक्रतुः / पणायामासतुः / पणायाम्बभूवतुः
पणायाञ्चक्रुः / पणायामासुः / पणायाम्बभूवुः
मध्यम
पणायाञ्चकर्थ / पणायामासिथ / पणायाम्बभूविथ
पणायाञ्चक्रथुः / पणायामासथुः / पणायाम्बभूवथुः
पणायाञ्चक्र / पणायामास / पणायाम्बभूव
उत्तम
पणायाञ्चकर / पणायाञ्चकार / पणायामास / पणायाम्बभूव
पणायाञ्चकृव / पणायामासिव / पणायाम्बभूविव
पणायाञ्चकृम / पणायामासिम / पणायाम्बभूविम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अपणायीत् / अपणायीद्
अपणायिष्टाम्
अपणायिषुः
मध्यम
अपणायीः
अपणायिष्टम्
अपणायिष्ट
उत्तम
अपणायिषम्
अपणायिष्व
अपणायिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणाय्यात् / पणाय्याद्
पणाय्यास्ताम्
पणाय्यासुः
मध्यम
पणाय्याः
पणाय्यास्तम्
पणाय्यास्त
उत्तम
पणाय्यासम्
पणाय्यास्व
पणाय्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अपणायिष्यत् / अपणायिष्यद्
अपणायिष्यताम्
अपणायिष्यन्
मध्यम
अपणायिष्यः
अपणायिष्यतम्
अपणायिष्यत
उत्तम
अपणायिष्यम्
अपणायिष्याव
अपणायिष्याम
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणते
पणेते
पणन्ते
मध्यम
पणसे
पणेथे
पणध्वे
उत्तम
पणे
पणावहे
पणामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणताम्
पणेताम्
पणन्ताम्
मध्यम
पणस्व
पणेथाम्
पणध्वम्
उत्तम
पणै
पणावहै
पणामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अपणत
अपणेताम्
अपणन्त
मध्यम
अपणथाः
अपणेथाम्
अपणध्वम्
उत्तम
अपणे
अपणावहि
अपणामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणेत
पणेयाताम्
पणेरन्
मध्यम
पणेथाः
पणेयाथाम्
पणेध्वम्
उत्तम
पणेय
पणेवहि
पणेमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणिष्यते
पणिष्येते
पणिष्यन्ते
मध्यम
पणिष्यसे
पणिष्येथे
पणिष्यध्वे
उत्तम
पणिष्ये
पणिष्यावहे
पणिष्यामहे
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणिता
पणितारौ
पणितारः
मध्यम
पणितासे
पणितासाथे
पणिताध्वे
उत्तम
पणिताहे
पणितास्वहे
पणितास्महे
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पेणे
पेणाते
पेणिरे
मध्यम
पेणिषे
पेणाथे
पेणिध्वे
उत्तम
पेणे
पेणिवहे
पेणिमहे
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अपणिष्ट
अपणिषाताम्
अपणिषत
मध्यम
अपणिष्ठाः
अपणिषाथाम्
अपणिध्वम्
उत्तम
अपणिषि
अपणिष्वहि
अपणिष्महि
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणिषीष्ट
पणिषीयास्ताम्
पणिषीरन्
मध्यम
पणिषीष्ठाः
पणिषीयास्थाम्
पणिषीध्वम्
उत्तम
पणिषीय
पणिषीवहि
पणिषीमहि
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अपणिष्यत
अपणिष्येताम्
अपणिष्यन्त
मध्यम
अपणिष्यथाः
अपणिष्येथाम्
अपणिष्यध्वम्
उत्तम
अपणिष्ये
अपणिष्यावहि
अपणिष्यामहि
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणाय्यते / पण्यते
पणाय्येते / पण्येते
पणाय्यन्ते / पण्यन्ते
मध्यम
पणाय्यसे / पण्यसे
पणाय्येथे / पण्येथे
पणाय्यध्वे / पण्यध्वे
उत्तम
पणाय्ये / पण्ये
पणाय्यावहे / पण्यावहे
पणाय्यामहे / पण्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणाय्यताम् / पण्यताम्
पणाय्येताम् / पण्येताम्
पणाय्यन्ताम् / पण्यन्ताम्
मध्यम
पणाय्यस्व / पण्यस्व
पणाय्येथाम् / पण्येथाम्
पणाय्यध्वम् / पण्यध्वम्
उत्तम
पणाय्यै / पण्यै
पणाय्यावहै / पण्यावहै
पणाय्यामहै / पण्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
अपणाय्यत / अपण्यत
अपणाय्येताम् / अपण्येताम्
अपणाय्यन्त / अपण्यन्त
मध्यम
अपणाय्यथाः / अपण्यथाः
अपणाय्येथाम् / अपण्येथाम्
अपणाय्यध्वम् / अपण्यध्वम्
उत्तम
अपणाय्ये / अपण्ये
अपणाय्यावहि / अपण्यावहि
अपणाय्यामहि / अपण्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणाय्येत / पण्येत
पणाय्येयाताम् / पण्येयाताम्
पणाय्येरन् / पण्येरन्
मध्यम
पणाय्येथाः / पण्येथाः
पणाय्येयाथाम् / पण्येयाथाम्
पणाय्येध्वम् / पण्येध्वम्
उत्तम
पणाय्येय / पण्येय
पणाय्येवहि / पण्येवहि
पणाय्येमहि / पण्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष
एकवचन
द्विवचन
बहुवचन
प्रथम
पणायिष्यते / पणिष्यते
पणायिष्येते / पणिष्येते
पणायिष्यन्ते / पणिष्यन्ते
मध्यम
पणायिष्यसे / पणिष्यसे
पणायिष्येथे / पणिष्येथे
पणायिष्यध्वे / पणिष्यध्वे
उत्तम
पणायिष्ये / पणिष्ये
पणायिष्यावहे / पणिष्यावहे
पणायिष्यामहे / पणिष्यामहे
प्रत्यय
प्रयोग / अर्थ
प्रातिपदिक / अव्यय
पुंलिङ्ग
स्त्रीलिङ्ग
नपुंसकलिङ्ग
ल्युट्
भाववाचक/करणवाचक कृदन्त
पणन
—
—
पणनम्
ण्वुल्
कर्तृवाचक कृदन्त
पाणक
पाणकः
पाणिका
पाणकम्
तृच्
कर्तृवाचक कृदन्त
पणितृ
पणिता
पणित्री
पणितृ
यत्
विध्यर्थक कृदन्त
पणाय्य
पणाय्यः
पणाय्या
पणाय्यम्
ण्यत्
विध्यर्थक कृदन्त
पाण्य
पाण्यः
पाण्या
पाण्यम्
तव्य
विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए)
पणितव्य
पणितव्यः
पणितव्या
पणितव्यम्
अनीयर्
विध्यर्थक कृदन्त
पणनीय
पणनीयः
पणनीया
पणनीयम्
क्त
भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)
पणित
पणितः
पणिता
पणितम्
क्तवतु
भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा)
पणितवत्
पणितवान्
पणितवती
पणितवत् / पणितवद्
शतृ
वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद)
पणायत्
पणायन्
पणायन्ती
पणायत् / पणायद्
स्य-शतृ
भविष्यत्कालिक कृदन्त
पणायिष्यत्
पणायिष्यन्
पणायिष्यती / पणायिष्यन्ती
पणायिष्यत् / पणायिष्यद्
शानच्
वर्तमानकालिक कृदन्त (आत्मनेपद)
पणमान
पणमानः
पणमाना
पणमानम्
क्त्वा
पूर्वकालिक अव्यय (करके)
पणित्वा
—
—
—
ल्यप्
पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)
प्रपण्य
—
—
—
तुमुन्
निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए)
पणितुम्
—
—
—
णमुल्
पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय
पाणम्
—
—
—
घञ्
भाववाचक कृदन्त
पाण
पाणः
—
—
क्तिन्
भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त
पाण्टि
—
पाण्टिः
—
क्वसु
भूतकालिक (लिट्) कृदन्त
पेणिवस्
पेणिवान्
पेणुषी
पेणिवत् / पेणिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।
ⓘ धातुपाठ व धातुरूप-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (मुक्त डेटा)। कुछ धातुओं के वैकल्पिक/वैदिक रूप "/" से दिखाये गये हैं। शब्दों के रूप हेतु शब्द-रूपावली, श्लोक-विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।