॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: वही, तुल्य, सदृश, एक जैसा
संस्कृत: शरीरवायुः · पर्याय: प्राण, अपान, उदान, व्यान, सत्त्व
व्युत्पत्ति: सम् + अन् + अण् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | समानः | समानौ | समानाः |
| द्वितीया | समानम् | समानौ | समानान् |
| तृतीया | समानेन | समानाभ्याम् | समानैः |
| चतुर्थी | समानाय | समानाभ्याम् | समानेभ्यः |
| पञ्चमी | समानात् / समानाद् | समानाभ्याम् | समानेभ्यः |
| षष्ठी | समानस्य | समानयोः | समानानाम् |
| सप्तमी | समाने | समानयोः | समानेषु |
| सम्बोधन | हे समान | हे समानौ | हे समानाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पा-समान | समास: पा + समान कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: समान (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: समान (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
पासमान 📚पा 📚समान ➤ पा (पीने वाला) + समान (वही, तुल्य, सदृश, एक जैसा)
संस्कृत: शरीरवायुः · पर्याय: प्राण, अपान, उदान, व्यान, सत्त्व
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पा 📚 | पैर । चरण | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| समान 📚 | जो रूप, गुण, मान, मूल्य, महत्व आदि में एक से हों । जिनमें परस्पर कोई अ… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| समान |
तेज़ आँधी के नाम (१.१.७६) — प्रकम्पन, महावात, प्राण, अपान, उदान, व्यान |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड