॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पूजा करना, अर्चना करना, सम्मान करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: पूजायाम्
अंग्रेज़ी: to worship, to pray, to honor, to respect
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पूजयति | पूजयतः | पूजयन्ति |
| मध्यम | पूजयसि | पूजयथः | पूजयथ |
| उत्तम | पूजयामि | पूजयावः | पूजयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पूजयति · लट् (आत्मने.): पूजयते · लिट्: पूजयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): पूजयाञ्चक्रे · लुट्: पूजयिता · लुट् (आत्मने.): पूजयिता · लृट्: पूजयिष्यति · लृट् (आत्मने.): पूजयिष्यते · लोट्: पूजयतात् · लोट् (आत्मने.): पूजयताम् · लङ्: अपूजयत् · लङ् (आत्मने.): अपूजयत · विधिलिङ्: पूजयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): पूजयेत · आशीर्लिङ्: पूज्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): पूजयिषीष्ट · लुङ्: अपूपुजत् · लुङ् (आत्मने.): अपूपुजत · लृङ्: अपूजयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अपूजयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पूजन · ण्वुल्: पूजकः · तृच्: पूजयिता · यत्: पूज्यः · तव्य: पूजयितव्यः · अनीयर्: पूजनीयः · क्त: पूजितः · क्तवतु: पूजितवान् · शतृ: पूजयन् · स्य-शतृ: पूजयिष्यन् · शानच्: पूजयमानः · क्त्वा: पूजयित्वा · ल्यप्: प्रपूज्य · तुमुन्: पूजयितुम् · णमुल्: पूजम् · क्तिन्: पूक्ति · क्वसु: पूजयाम्बभूवान्
अर्थ: जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to breathe,to live, to inhale, to be able
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आन | आनतुः | आनुः |
| मध्यम | आनिथ | आनथुः | आन |
| उत्तम | आन | आनिव | आनिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अनिति · लिट्: आन · लुट्: अनिता · लृट्: अनिष्यति · लोट्: अनितात् · लङ्: आनत् · विधिलिङ्: अन्यात् · आशीर्लिङ्: अन्यात् · लुङ्: आनीत् · लृङ्: आनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अनन · ण्वुल्: आनकः · तृच्: अनिता · ण्यत्: आन्यः · तव्य: अनितव्यः · अनीयर्: अननीयः · क्त: अनितः · क्तवतु: अनितवान् · शतृ: अनन् · स्य-शतृ: अनिष्यन् · क्त्वा: अनित्वा · ल्यप्: प्राण्य · तुमुन्: अनितुम् · णमुल्: आनम् · घञ्: आनः · क्तिन्: आन्ति · क्वसु: आनिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पूजम् | अव्यय — पूज् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) 📚 अन्य सम्भावना: पूज (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पूज् + अच् | पूज (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पूज् + अच् |
| आन | अन् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आन (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
पूजम् 📚 ➤ पूजा करना, अर्चना करना, सम्मान करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: पूजायाम्
आन 📚 ➤ जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना
संस्कृत: प्राणने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पूज् 📚 | cl. 10. P., (Dhātup. xxxii, 100) पूजयति (ep. also Ā. ˚ते and cl. 1. P.… | 🔵🟣 |
| अन् 📚 | संस्कृत व्याकरण में यह निषेधार्थक ' नञ्' अव्यय का स्थानादेश है और अभाव… | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पूजमान | पूजम् + आन | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड