॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ढेर करना, बटोरना, सञ्चित करना
संस्कृत: सङ्घाते
अंग्रेज़ी: to collect,to gather,to heap up,to assemble
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पूलतात् / पूलताद् / पूलतु | पूलताम् | पूलन्तु |
| मध्यम | पूल / पूलतात् / पूलताद् | पूलतम् | पूलत |
| उत्तम | पूलानि | पूलाव | पूलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पूलति · लिट्: पुपूल · लुट्: पूलिता · लृट्: पूलिष्यति · लोट्: पूलतात् · लङ्: अपूलत् · विधिलिङ्: पूलेत् · आशीर्लिङ्: पूल्यात् · लुङ्: अपूलीत् · लृङ्: अपूलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पूलन · ण्वुल्: पूलकः · तृच्: पूलिता · ण्यत्: पूल्यः · तव्य: पूलितव्यः · अनीयर्: पूलनीयः · क्त: पूलितः · क्तवतु: पूलितवान् · शतृ: पूलन् · स्य-शतृ: पूलिष्यन् · क्त्वा: पूलित्वा · ल्यप्: प्रपूल्य · तुमुन्: पूलितुम् · णमुल्: पूलम् · घञ्: पूलः · क्तिन्: पूल्ति · क्वसु: पुपूल्वान्
अर्थ: सूक्ष्म, बारीक, नन्हा, लघु, परमाणु-संबंधी
संस्कृत: व्रीहिभेदः, सूक्ष्मम् · पर्याय: हायन
व्युत्पत्ति: अण्+उन् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अणुः | अणू | अणवः |
| द्वितीया | अणुम् | अणू | अणून् |
| तृतीया | अणुना | अणुभ्याम् | अणुभिः |
| चतुर्थी | अणवे | अणुभ्याम् | अणुभ्यः |
| पञ्चमी | अणोः | अणुभ्याम् | अणुभ्यः |
| षष्ठी | अणोः | अण्वोः | अणूनाम् |
| सप्तमी | अणौ | अण्वोः | अणुषु |
| सम्बोधन | हे अणो | हे अणू | हे अणवः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
पूल 📚 ➤ ढेर करना, बटोरना, सञ्चित करना
संस्कृत: सङ्घाते
अणो 📚 ➤ सूक्ष्म, बारीक, नन्हा, लघु, परमाणु-संबंधी
संस्कृत: व्रीहिभेदः, सूक्ष्मम् · पर्याय: हायन
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पूल् 📚 | cl. 1. 10. P. पूलति, पूलयति, to collect, gather, Dhātup. xv, 25; xxxii… | 🔵🟣 |
| अणु 📚 | द्वयणु क से सूक्ष्म, परमाणु से बड़ा कण जिसका बिना किसी विशेष यंत्र के … | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अणु |
तिल का खेत (२.९.७) — तिल्य, तैलीन, उड़द, अलसी, भाँग |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पूलाणो | पूल + अणो | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड