॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पिलाना, पीने के लिए देना
व्युत्पत्ति: पा+क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पाः | पौ | पाः |
| द्वितीया | पाम् | पौ | पः |
| तृतीया | पा | पाभ्याम् | पाभिः |
| चतुर्थी | पे | पाभ्याम् | पाभ्यः |
| पञ्चमी | पः | पाभ्याम् | पाभ्यः |
| षष्ठी | पः | पोः | पाम् |
| सप्तमी | पि | पोः | पासु |
| सम्बोधन | हे पाः | हे पौ | हे पाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: मारना, हिंसा करना, दुःख देना
संस्कृत: हिंसायाम्
अंग्रेज़ी: to kill, to destroy, to cause pain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रोजतात् / रोजताद् / रोजतु / रोजयतात् / रोजयताद् / रोजयतु | रोजताम् / रोजयताम् | रोजन्तु / रोजयन्तु |
| मध्यम | रोज / रोजतात् / रोजताद् / रोजय / रोजयतात् / रोजयताद् | रोजतम् / रोजयतम् | रोजत / रोजयत |
| उत्तम | रोजयानि / रोजानि | रोजयाव / रोजाव | रोजयाम / रोजाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रोजति · लट् (आत्मने.): रोजयते · लिट्: रुरोज · लिट् (आत्मने.): रोजयाञ्चक्रे · लुट्: रोजयिता · लुट् (आत्मने.): रोजयिता · लृट्: रोजयिष्यति · लृट् (आत्मने.): रोजयिष्यते · लोट्: रोजतात् · लोट् (आत्मने.): रोजयताम् · लङ्: अरोजत् · लङ् (आत्मने.): अरोजयत · विधिलिङ्: रोजयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): रोजयेत · आशीर्लिङ्: रुज्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): रोजयिषीष्ट · लुङ्: अरूरुजत् · लुङ् (आत्मने.): अरूरुजत · लृङ्: अरोजयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अरोजयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रोजन · ण्वुल्: रोजकः · तृच्: रोजिता · यत्: रोज्यः · ण्यत्: रोज्यः · तव्य: रोजितव्यः · अनीयर्: रोजनीयः · क्त: रुजितः · क्तवतु: रुजितवान् · शतृ: रोजन् · स्य-शतृ: रोजिष्यन् · शानच्: रोजयमानः · क्त्वा: रुजित्वा · ल्यप्: प्ररुज्य · तुमुन्: रोजितुम् · णमुल्: रोजम् · घञ्: रोगः · क्तिन्: रुक्ति · क्वसु: रुरुज्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पे | पा (पुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: पै + अच्) अन्य सम्भावना: पा (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन | पा (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन |
| रोज | रुज् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: रोज (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: रुज् + अच् | रोज (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: रुज् + अच् |
पे 📚 ➤ पिलाना, पीने के लिए देना
रोज 📚 ➤ मारना, हिंसा करना, दुःख देना
संस्कृत: हिंसायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पा 📚 | पैर । चरण | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| रुज् 📚 | cl. 6. P. (Dhātup. xxviii, 123) रुजति (ep. also ˚ते; pf. रुरोज, RV. … | 🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड