॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: चमकना, सुशोभित होना
संस्कृत: दीप्तौ
अंग्रेज़ी: to shine, to glitter, to glow, to reign, to be lustrous
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | राजतात् / राजताद् / राजतु | राजताम् | राजन्तु |
| मध्यम | राज / राजतात् / राजताद् | राजतम् | राजत |
| उत्तम | राजानि | राजाव | राजाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: राजति · लट् (आत्मने.): राजते · लिट्: रराज · लिट् (आत्मने.): रराजे · लुट्: राजिता · लुट् (आत्मने.): राजिता · लृट्: राजिष्यति · लृट् (आत्मने.): राजिष्यते · लोट्: राजतात् · लोट् (आत्मने.): राजताम् · लङ्: अराजत् · लङ् (आत्मने.): अराजत · विधिलिङ्: राजेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): राजेत · आशीर्लिङ्: राज्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): राजिषीष्ट · लुङ्: अराजीत् · लुङ् (आत्मने.): अराजिष्ट · लृङ्: अराजिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अराजिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: राजन · ण्वुल्: राजकः · तृच्: राजिता · ण्यत्: राज्यः · तव्य: राजितव्यः · अनीयर्: राजनीयः · क्त: राजितः · क्तवतु: राजितवान् · शतृ: राजन् · स्य-शतृ: राजिष्यन् · शानच्: राजमानः · क्त्वा: राजित्वा · ल्यप्: प्रराज्य · तुमुन्: राजितुम् · णमुल्: राजम् · घञ्: रागः · क्तिन्: राष्टि · क्वसु: रेजिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| फल-राज | समास: फल + राज् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: राज् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: राज (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: राज् + अच् | राज (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: राज् + अच् |
फलराज 📚फल 📚राज् ➤ फल (फल जैसे वृक्ष का) + राज् (चमकना, सुशोभित होना)
संस्कृत: दीप्तौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| फल 📚 | वनस्पति में होनेवाला वह बीच अथवा पोषक द्रव्य या गूदे से परिपूर्ण बीजको… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| राज् 📚 | (prob. originally two roots; cf. √ रज्, √ रञ्ज्, √ ऋञ्ज्) cl. 1. P. Ā.… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| फल |
वृक्ष का फल (२.४.१५) — सस्य हल का (लोहे का) फाल (२.९.१४) — निरीश, कुटक, फाल, कृषक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड