॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: हिलना, स्फुरित होना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: सञ्चलने
अंग्रेज़ी: to throb, to pulse, to move, to palpitate
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | फुलत् / फुलद् | फुलती | फुलन्ति |
| द्वितीया | फुलत् / फुलद् | फुलती | फुलन्ति |
| तृतीया | फुलता | फुलद्भ्याम् | फुलद्भिः |
| चतुर्थी | फुलते | फुलद्भ्याम् | फुलद्भ्यः |
| पञ्चमी | फुलतः | फुलद्भ्याम् | फुलद्भ्यः |
| षष्ठी | फुलतः | फुलतोः | फुलताम् |
| सप्तमी | फुलति | फुलतोः | फुलत्सु |
| सम्बोधन | हे फुलत् / हे फुलद् | हे फुलती | हे फुलन्ति |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | फुलति | फुलतः | फुलन्ति |
| मध्यम | फुलसि | फुलथः | फुलथ |
| उत्तम | फुलामि | फुलावः | फुलामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: फुलति · लिट्: पुफोल · लुट्: फोलिता · लृट्: फोलिष्यति · लोट्: फुलतात् · लङ्: अफुलत् · विधिलिङ्: फुलेत् · आशीर्लिङ्: फुल्यात् · लुङ्: अफोलीत् · लृङ्: अफोलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: फोलन · ण्वुल्: फोलकः · तृच्: फोलिता · ण्यत्: फोल्यः · तव्य: फोलितव्यः · अनीयर्: फोलनीयः · क्त: फुलितः · क्तवतु: फुलितवान् · शतृ: फुलन् · स्य-शतृ: फोलिष्यन् · क्त्वा: फुलित्वा · ल्यप्: प्रफुल्य · तुमुन्: फोलितुम् · णमुल्: फोलम् · घञ्: फोलः · क्तिन्: फुल्ति · क्वसु: पुफुल्वान्
अर्थ: जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to breathe,to live, to inhale, to be able
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आन | आनतुः | आनुः |
| मध्यम | आनिथ | आनथुः | आन |
| उत्तम | आन | आनिव | आनिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अनिति · लिट्: आन · लुट्: अनिता · लृट्: अनिष्यति · लोट्: अनितात् · लङ्: आनत् · विधिलिङ्: अन्यात् · आशीर्लिङ्: अन्यात् · लुङ्: आनीत् · लृङ्: आनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अनन · ण्वुल्: आनकः · तृच्: अनिता · ण्यत्: आन्यः · तव्य: अनितव्यः · अनीयर्: अननीयः · क्त: अनितः · क्तवतु: अनितवान् · शतृ: अनन् · स्य-शतृ: अनिष्यन् · क्त्वा: अनित्वा · ल्यप्: प्राण्य · तुमुन्: अनितुम् · णमुल्: आनम् · घञ्: आनः · क्तिन्: आन्ति · क्वसु: आनिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| फुलत् | फुलत् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: फुल् + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: फुल् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) | फुलत् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: फुल् + शतृ |
| आन | अन् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 |
फुलत् 📚 ➤ हिलना, स्फुरित होना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: सञ्चलने
आन 📚 ➤ जीना, श्वासोच्छवास करना, समर्थ होना
संस्कृत: प्राणने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| फुलत् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| अन् 📚 | संस्कृत व्याकरण में यह निषेधार्थक ' नञ्' अव्यय का स्थानादेश है और अभाव… | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| फुलदान | फुलत् + आन | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड