॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बच्चा, शिशुवत्, अवयस्क, न्याना
संस्कृत: बालः, केशः, अश्वबालः, मूर्खः, शिशुः · पर्याय: ह्रीबेर, बर्हिष्ठ, उदीच्य, केशाम्बुनाम
व्युत्पत्ति: बल् + ण या बाल + अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | बालः | बालौ | बालाः |
| द्वितीया | बालम् | बालौ | बालान् |
| तृतीया | बालेन | बालाभ्याम् | बालैः |
| चतुर्थी | बालाय | बालाभ्याम् | बालेभ्यः |
| पञ्चमी | बालात् / बालाद् | बालाभ्याम् | बालेभ्यः |
| षष्ठी | बालस्य | बालयोः | बालानाम् |
| सप्तमी | बाले | बालयोः | बालेषु |
| सम्बोधन | हे बाल | हे बालौ | हे बालाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अगात् / अगाद् | अगाताम् | अगुः |
| मध्यम | अगाः | अगातम् | अगात |
| उत्तम | अगाम् | अगाव | अगाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: एति · लिट्: इयाय · लुट्: एता · लृट्: एष्यति · लोट्: इतात् · लङ्: ऐत् · विधिलिङ्: इयात् · आशीर्लिङ्: ईयात् · लुङ्: अगात् · लृङ्: ऐष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अयन · ण्वुल्: आयकः · तृच्: एता · यत्: एयः · तव्य: एतव्यः · अनीयर्: अयनीयः · क्त: इतः · क्तवतु: इतवान् · शतृ: यन् · स्य-शतृ: एष्यन् · क्त्वा: इत्वा · ल्यप्: प्रेत्य · तुमुन्: एतुम् · णमुल्: आयम् · क्तिन्: इति · क्वसु: ईयिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| बालम् | बाल (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: बाल (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | अव्यय — बल् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) |
| गाः | इ धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लुङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: गो (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन | गो (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन |
बालम् 📚 ➤ बच्चा, शिशुवत्, अवयस्क, न्याना
संस्कृत: बालः, केशः, अश्वबालः, मूर्खः, शिशुः · पर्याय: ह्रीबेर, बर्हिष्ठ, उदीच्य, केशाम्बुनाम
गाः 📚 ➤ जाना
संस्कृत: गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| बाल 📚 | बालक । लड़का । वह जो सयाना नहो । वह जो जवान न हुआ हो | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| गा 📚 | पु † क्रि॰ अ॰ गया | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| बाल |
नेत्रबाला (ह्रीबेर) के नाम (२.४.१२२) — ह्रीबेर, बर्हिष्ठ, उदीच्य, केश, जल बालक (२.६.४२) — माणवक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| बालंगा | बालम् + गाः | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड