॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बल युक्त होना, जीना, धान्य संचय करना, द्रव्य को रोकना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: प्राणने धान्यावरोधने च · पर्याय: शिशुत्व, शैशव
अंग्रेज़ी: to breathe, to be powerful, to collect grains
व्युत्पत्ति: बाल + ष्यञ् (तद्धितान्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | बाल्यः | बाल्यौ | बाल्याः |
| द्वितीया | बाल्यम् | बाल्यौ | बाल्यान् |
| तृतीया | बाल्येन | बाल्याभ्याम् | बाल्यैः |
| चतुर्थी | बाल्याय | बाल्याभ्याम् | बाल्येभ्यः |
| पञ्चमी | बाल्यात् / बाल्याद् | बाल्याभ्याम् | बाल्येभ्यः |
| षष्ठी | बाल्यस्य | बाल्ययोः | बाल्यानाम् |
| सप्तमी | बाल्ये | बाल्ययोः | बाल्येषु |
| सम्बोधन | हे बाल्य | हे बाल्यौ | हे बाल्याः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | बलति | बलतः | बलन्ति |
| मध्यम | बलसि | बलथः | बलथ |
| उत्तम | बलामि | बलावः | बलामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: बलति · लिट्: बबाल · लुट्: बलिता · लृट्: बलिष्यति · लोट्: बलतात् · लङ्: अबलत् · विधिलिङ्: बलेत् · आशीर्लिङ्: बल्यात् · लुङ्: अबालीत् · लृङ्: अबलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: बलन · ण्वुल्: बालकः · तृच्: बलिता · ण्यत्: बाल्यः · तव्य: बलितव्यः · अनीयर्: बलनीयः · क्त: बलितः · क्तवतु: बलितवान् · शतृ: बलन् · स्य-शतृ: बलिष्यन् · क्त्वा: बलित्वा · ल्यप्: प्रबल्य · तुमुन्: बलितुम् · णमुल्: बालम् · घञ्: बालः · क्तिन्: बल्ति · क्वसु: बेलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| बाल्यः | बाल्य (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: बल् + ण्यत् 📚 अन्य सम्भावना: बाली (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन | बाली (स्त्री.) — सम्बोधन, बहुवचन |
बाल्यः 📚 ➤ बल युक्त होना, जीना, धान्य संचय करना, द्रव्य को रोकना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: प्राणने धान्यावरोधने च · पर्याय: शिशुत्व, शैशव
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| बाल्य 📚 | बाल का भाव । लड़कपन । बचपन | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| बाल्य |
बचपन (२.६.४०) — शिशुत्व, शैशव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड