॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निरूपण करना, वाद विवाद करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: आभण्डने
अंग्रेज़ी: to analyze, to argue
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | भाला | भाले | भालाः |
| द्वितीया | भालाम् | भाले | भालाः |
| तृतीया | भालया | भालाभ्याम् | भालाभिः |
| चतुर्थी | भालायै | भालाभ्याम् | भालाभ्यः |
| पञ्चमी | भालायाः | भालाभ्याम् | भालाभ्यः |
| षष्ठी | भालायाः | भालयोः | भालानाम् |
| सप्तमी | भालायाम् | भालयोः | भालासु |
| सम्बोधन | हे भाले | हे भाले | हे भालाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | भालयते | भालयेते | भालयन्ते |
| मध्यम | भालयसे | भालयेथे | भालयध्वे |
| उत्तम | भालये | भालयावहे | भालयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): भालयते · लिट् (आत्मने.): भालयाञ्चक्रे · लुट् (आत्मने.): भालयिता · लृट् (आत्मने.): भालयिष्यते · लोट् (आत्मने.): भालयताम् · लङ् (आत्मने.): अभालयत · विधिलिङ् (आत्मने.): भालयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): भालयिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अबीभलत · लृङ् (आत्मने.): अभालयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: भालन · ण्वुल्: भालकः · तृच्: भालयिता · यत्: भाल्यः · तव्य: भालयितव्यः · अनीयर्: भालनीयः · क्त: भालितः · क्तवतु: भालितवान् · शानच्: भालयमानः · क्त्वा: भालयित्वा · ल्यप्: प्रभाल्य · तुमुन्: भालयितुम् · णमुल्: भालम् · क्तिन्: भाल्ति · क्वसु: भालयाम्बभूवान्
अर्थ: ब्रह्मा
संस्कृत: जलम्, शिरः · पर्याय: ब्रह्मन्, आत्मभू, सुरज्येष्ठ, परमेष्ठिन्, पितामह
व्युत्पत्ति: कच्-ड (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कम् | के | कानि |
| द्वितीया | कम् | के | कानि |
| तृतीया | केन | काभ्याम् | कैः |
| चतुर्थी | काय | काभ्याम् | केभ्यः |
| पञ्चमी | कात् / काद् | काभ्याम् | केभ्यः |
| षष्ठी | कस्य | कयोः | कानाम् |
| सप्तमी | के | कयोः | केषु |
| सम्बोधन | हे क | हे के | हे कानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
भालाम् 📚 ➤ निरूपण करना, वाद विवाद करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: आभण्डने
क 📚 ➤ ब्रह्मा
संस्कृत: जलम्, शिरः · पर्याय: ब्रह्मन्, आत्मभू, सुरज्येष्ठ, परमेष्ठिन्, पितामह
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| भाला 📚 | वरछा नाम का हथियार । साँग । नेजा | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| भालांक | भालाम् + क | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड