॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्पष्ट बोलना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
अंग्रेज़ी: to articulate, to explain, to elocute
व्युत्पत्ति: भाष्+ण्यत् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | भाष्यः | भाष्यौ | भाष्याः |
| द्वितीया | भाष्यम् | भाष्यौ | भाष्यान् |
| तृतीया | भाष्येण | भाष्याभ्याम् | भाष्यैः |
| चतुर्थी | भाष्याय | भाष्याभ्याम् | भाष्येभ्यः |
| पञ्चमी | भाष्यात् / भाष्याद् | भाष्याभ्याम् | भाष्येभ्यः |
| षष्ठी | भाष्यस्य | भाष्ययोः | भाष्याणाम् |
| सप्तमी | भाष्ये | भाष्ययोः | भाष्येषु |
| सम्बोधन | हे भाष्य | हे भाष्यौ | हे भाष्याः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | भाषते | भाषेते | भाषन्ते |
| मध्यम | भाषसे | भाषेथे | भाषध्वे |
| उत्तम | भाषे | भाषावहे | भाषामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): भाषते · लिट् (आत्मने.): बभाषे · लुट् (आत्मने.): भाषिता · लृट् (आत्मने.): भाषिष्यते · लोट् (आत्मने.): भाषताम् · लङ् (आत्मने.): अभाषत · विधिलिङ् (आत्मने.): भाषेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): भाषिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अभाषिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अभाषिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: भाषण · ण्वुल्: भाषकः · तृच्: भाषिता · ण्यत्: भाष्यः · तव्य: भाषितव्यः · अनीयर्: भाषणीयः · क्त: भाषितः · क्तवतु: भाषितवान् · शानच्: भाषमाणः · क्त्वा: भाषित्वा · ल्यप्: प्रभाष्य · तुमुन्: भाषितुम् · णमुल्: भाषम् · घञ्: भाषः · क्तिन्: भाष्टि · क्वसु: बभाष्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| भाष्यः | भाष्य (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: भाष् + ण्यत् 📚 |
भाष्यः 📚 ➤ स्पष्ट बोलना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| भाष्य 📚 | सूत्रग्रंथों का विस्तृत विवरण या व्याख्या । सूत्रों की की हुई व्याख्या… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड