॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: खाने वाले, मजे लेने वाला, भोगने वाला, राज्य करने वाला, शासन करने वाला, स्वधाभुज्, हुतभुज्
व्युत्पत्ति: भुज्+क्विप् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | भुक् / भुग् | भुजौ | भुजः |
| द्वितीया | भुजम् | भुजौ | भुजः |
| तृतीया | भुजा | भुग्भ्याम् | भुग्भिः |
| चतुर्थी | भुजे | भुग्भ्याम् | भुग्भ्यः |
| पञ्चमी | भुजः | भुग्भ्याम् | भुग्भ्यः |
| षष्ठी | भुजः | भुजोः | भुजाम् |
| सप्तमी | भुजि | भुजोः | भुक्षु |
| सम्बोधन | हे भुक् / हे भुग् | हे भुजौ | हे भुजः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: जाना
संस्कृत: प्रापणे
अंग्रेज़ी: to go, to pass
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अयात् / अयाद् | अयाताम् | अयान् / अयुः |
| मध्यम | अयाः | अयातम् | अयात |
| उत्तम | अयाम् | अयाव | अयाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: याति · लिट्: ययौ · लुट्: याता · लृट्: यास्यति · लोट्: यातात् · लङ्: अयात् · विधिलिङ्: यायात् · आशीर्लिङ्: यायात् · लुङ्: अयासीत् · लृङ्: अयास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: यान · ण्वुल्: यायकः · तृच्: याता · यत्: येयः · तव्य: यातव्यः · अनीयर्: यानीयः · क्त: यातः · क्तवतु: यातवान् · शतृ: यान् · स्य-शतृ: यास्यन् · क्त्वा: यात्वा · ल्यप्: प्रयाय · तुमुन्: यातुम् · णमुल्: यायम् · घञ्: यायः · क्तिन्: याति · क्वसु: ययिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| भुजि | भुज् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: भुज् (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन | भुज् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन |
| या | या धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: यद् (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन | यद् (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
भुजि 📚 ➤ खाने वाले, मजे लेने वाला, भोगने वाला, राज्य करने वाला, शासन करने वाला, स्वधाभुज्, हुतभुज्
या 📚 ➤ जाना
संस्कृत: प्रापणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| भुज् 📚 | cl. 6. P. (Dhātup. xxviii, 124) भुजति (pf. बुभोज aor. अभौक्षीत् fut. … | 🔵🟣 |
| य् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| भुज् |
बाँह (२.६.८१) — बाहु, प्रवेष्ट, दोस् |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड