🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:21:45 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

भेदितः

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

भेदितः

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

भेदितः

अर्थ: चीरना, तोडना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) — प्रेरणार्थक (णिजन्त))

संस्कृत: विदारणे · पर्याय: दारित, भिन्न

अंग्रेज़ी: (fr. Caus.) broken, split, cleft, MBh.; Kāv. &c.

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. भेदित (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: भिद् + णिच्+क्त

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — भेदित (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभेदितःभेदितौभेदिताः
द्वितीयाभेदितम्भेदितौभेदितान्
तृतीयाभेदितेनभेदिताभ्याम्भेदितैः
चतुर्थीभेदितायभेदिताभ्याम्भेदितेभ्यः
पञ्चमीभेदितात् / भेदिताद्भेदिताभ्याम्भेदितेभ्यः
षष्ठीभेदितस्यभेदितयोःभेदितानाम्
सप्तमीभेदितेभेदितयोःभेदितेषु
सम्बोधनहे भेदितहे भेदितौहे भेदिताः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — भिद् (रुधादिगण) · अर्थ: चीरना, तोडना (विदारणे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमभिनत्तिभिन्तः / भिन्त्तःभिन्दन्ति
मध्यमभिनत्सिभिन्त्थः / भिन्थःभिन्त्थ / भिन्थ
उत्तमभिनद्मिभिन्द्वःभिन्द्मः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: भिनत्ति · लट् (आत्मने.): भिन्ते · लिट्: बिभेद · लिट् (आत्मने.): बिभिदे · लुट्: भेत्ता · लुट् (आत्मने.): भेत्ता · लृट्: भेत्स्यति · लृट् (आत्मने.): भेत्स्यते · लोट्: भिनत्तु · लोट् (आत्मने.): भिन्ताम् · लङ्: अभिनत् · लङ् (आत्मने.): अभिन्त · विधिलिङ्: भिन्द्यात् · विधिलिङ् (आत्मने.): भिन्दीत · आशीर्लिङ्: भिद्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): भित्सीष्ट · लुङ्: अभिदत् · लुङ् (आत्मने.): अभित्त · लृङ्: अभेत्स्यत् · लृङ् (आत्मने.): अभेत्स्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: भेदन · ण्वुल्: भेदकः · तृच्: भेत्ता · ण्यत्: भेद्यः · तव्य: भेत्तव्यः · अनीयर्: भेदनीयः · क्त: भिन्नः · क्तवतु: भिन्नवान् · शतृ: भिन्दन् · स्य-शतृ: भेत्स्यन् · शानच्: भिन्दानः · क्त्वा: भित्त्वा · ल्यप्: प्रभिद्य · तुमुन्: भेत्तुम् · णमुल्: भेदम् · घञ्: भेदः · क्तिन्: भित्ति · क्वसु: बिभिद्वान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — भेदित
भेदित
bhedita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
📗 अमरकोश — पर्याय
फाड़ा/तोड़ा (3.1.99) दारित · भिन्न
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
भेदित १ संज्ञा पुं॰ [सं॰] तंत्र के अनुसार एक प्रकार का मंत्र जो निंदित समझा जाता है ।
भेदित २ वि॰ [सं॰] बिलगाया या विदीर्ण किया हुआ [को॰] ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भेदित mfn. (fr. Caus.) broken, split, cleft, MBh.; Kāv. &c.
(ifc.) divided into, Sāh.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (766,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भेदित a. Split, broken, divided.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0825-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भेदित त्रि० भिद--णिच्--क्त । १ विदारिते भिन्ने च “आद्वयं हृदये, शीर्षे वषट् वौषट् च मध्यमे । स एव भेदितो मन्त्रः सर्वशास्त्रविवर्जितः” तन्त्रसारोक्ते ३ मन्त्रभेदे पु० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (4701,a)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
भेदितः, त्रि, (भिद + णिच् + कर्म्मणि क्तः ।) भिन्नः । दारितः । इत्यमरः । ३ । १ । १०० ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-542-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
भेदितःभेदित (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: भिद् + णिच्+क्त 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

भेदितः 📚 ➤ चीरना, तोडना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: विदारणे · पर्याय: दारित, भिन्न

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
भेदित 📚तंत्र के अनुसार एक प्रकार का मंत्र जो निंदित समझा जाता है🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

शब्दअमरकोश — विषय, पर्याय
भेदित
फाड़ा/तोड़ा (३.१.९९) — दारित, भिन्न

ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • भेदितः: भिद् + णिच्+क्त — भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) — प्रेरणार्थक (णिजन्त)

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬