॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: गर्वीला होना, रहना
संस्कृत: मदनिवासयोः
अंग्रेज़ी: to be egoistic, to stay
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | मठतात् / मठताद् / मठतु | मठताम् | मठन्तु |
| मध्यम | मठ / मठतात् / मठताद् | मठतम् | मठत |
| उत्तम | मठानि | मठाव | मठाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: मठति · लिट्: ममाठ · लुट्: मठिता · लृट्: मठिष्यति · लोट्: मठतात् · लङ्: अमठत् · विधिलिङ्: मठेत् · आशीर्लिङ्: मठ्यात् · लुङ्: अमठीत् · लृङ्: अमठिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मठन · ण्वुल्: माठकः · तृच्: मठिता · ण्यत्: माठ्यः · तव्य: मठितव्यः · अनीयर्: मठनीयः · क्त: मठितः · क्तवतु: मठितवान् · शतृ: मठन् · स्य-शतृ: मठिष्यन् · क्त्वा: मठित्वा · ल्यप्: प्रमठ्य · तुमुन्: मठितुम् · णमुल्: माठम् · घञ्: माठः · क्तिन्: मट्टि · क्वसु: मेठिवान्
अर्थ: नहीं, न
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मठ | मठ् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: मठ (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | मठ (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| अर-ना | समास: अर + ना तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: अव्ययम् 📚 अन्य सम्भावना: नृ (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | ना (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन |
मठ 📚 ➤ गर्वीला होना, रहना
संस्कृत: मदनिवासयोः
अरना 📚अर 📚ना ➤ अर (पहिए के अरे या पहिए अर्धव्यास) + ना (नहीं, न)
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| मठ् 📚 | (prob. invented for the words below) cl. 1. P. मठति, to dwell or to be… | 🔵🟣 |
| अर 📚 | पहिए की नाभि और नेमि के बीच की आड़ी लकड़ी । आरागज | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ना 📚 | एक शब्द जिसका प्रयोग अस्वीकृति या निषेध सूचित करने के लिये होता है । न… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मठारना | मठ + अर | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड