॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: मथना, विचार करना, मनन करना
संस्कृत: विलोडने
अंग्रेज़ी: to churn, to think, to meditate, to ponder
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | मथति | मथतः | मथन्ति |
| मध्यम | मथसि | मथथः | मथथ |
| उत्तम | मथामि | मथावः | मथामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: मथति · लिट्: ममाथ · लुट्: मथिता · लृट्: मथिष्यति · लोट्: मथतात् · लङ्: अमथत् · विधिलिङ्: मथेत् · आशीर्लिङ्: मथ्यात् · लुङ्: अमथीत् · लृङ्: अमथिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मथन · ण्वुल्: माथकः · तृच्: मथिता · ण्यत्: माथ्यः · तव्य: मथितव्यः · अनीयर्: मथनीयः · क्त: मथितः · क्तवतु: मथितवान् · शतृ: मथन् · स्य-शतृ: मथिष्यन् · क्त्वा: मथित्वा · ल्यप्: प्रमथ्य · तुमुन्: मथितुम् · णमुल्: माथम् · घञ्: माथः · क्तिन्: मत्ति · क्वसु: मेथिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मथति | मथ् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: मथता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: मथ + तल् (भाववाचक) | मथत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: मथ् + शतृ |
मथति ➤ मथना, विचार करना, मनन करना
संस्कृत: विलोडने
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड