२२००+ धातुओं के दसों लकारों के रूप, कर्मणि-भावे प्रयोग व कृदन्त — धातु, क्रिया-रूप (गच्छति, अकरोत् ) या अर्थ (जाना, read ) से खोजें
मथ् (मथेँ)
भ्वादिगण · परस्मैपदी · धातुपाठ 01.0983
धात्वर्थ: विलोडने — मथना, विचार करना, मनन करना (to churn, to think, to meditate, to ponder)
कर्तरि — परस्मैपद कर्मणि / भावे कृदन्त
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम मथति मथतः मथन्ति मध्यम मथसि मथथः मथथ उत्तम मथामि मथावः मथामः
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम मथतात् / मथताद् / मथतु मथताम् मथन्तु मध्यम मथ / मथतात् / मथताद् मथतम् मथत उत्तम मथानि मथाव मथाम
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अमथत् / अमथद् अमथताम् अमथन् मध्यम अमथः अमथतम् अमथत उत्तम अमथम् अमथाव अमथाम
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम मथेत् / मथेद् मथेताम् मथेयुः मध्यम मथेः मथेतम् मथेत उत्तम मथेयम् मथेव मथेम
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम मथिष्यति मथिष्यतः मथिष्यन्ति मध्यम मथिष्यसि मथिष्यथः मथिष्यथ उत्तम मथिष्यामि मथिष्यावः मथिष्यामः
लुट् लकार अनद्यतन भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम मथिता मथितारौ मथितारः मध्यम मथितासि मथितास्थः मथितास्थ उत्तम मथितास्मि मथितास्वः मथितास्मः
लिट् लकार परोक्ष भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम ममाथ मेथतुः मेथुः मध्यम मेथिथ मेथथुः मेथ उत्तम ममथ / ममाथ मेथिव मेथिम
लुङ् लकार सामान्य भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अमथीत् / अमथीद् अमथिष्टाम् अमथिषुः मध्यम अमथीः अमथिष्टम् अमथिष्ट उत्तम अमथिषम् अमथिष्व अमथिष्म
आशीर्लिङ् लकार आशीर्वाद
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम मथ्यात् / मथ्याद् मथ्यास्ताम् मथ्यासुः मध्यम मथ्याः मथ्यास्तम् मथ्यास्त उत्तम मथ्यासम् मथ्यास्व मथ्यास्म
लृङ् लकार क्रियातिपत्ति (हेतुहेतुमद्भूत)
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अमथिष्यत् / अमथिष्यद् अमथिष्यताम् अमथिष्यन् मध्यम अमथिष्यः अमथिष्यतम् अमथिष्यत उत्तम अमथिष्यम् अमथिष्याव अमथिष्याम
कर्मणि प्रयोग में क्रिया कर्म के अनुसार (सकर्मक धातु), भावे प्रयोग में सदा प्रथम पुरुष एकवचन (अकर्मक धातु) — आत्मनेपद के प्रत्यय।
लट् लकार वर्तमान काल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम मथ्यते मथ्येते मथ्यन्ते मध्यम मथ्यसे मथ्येथे मथ्यध्वे उत्तम मथ्ये मथ्यावहे मथ्यामहे
लोट् लकार आज्ञा / प्रार्थना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम मथ्यताम् मथ्येताम् मथ्यन्ताम् मध्यम मथ्यस्व मथ्येथाम् मथ्यध्वम् उत्तम मथ्यै मथ्यावहै मथ्यामहै
लङ् लकार अनद्यतन भूतकाल
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम अमथ्यत अमथ्येताम् अमथ्यन्त मध्यम अमथ्यथाः अमथ्येथाम् अमथ्यध्वम् उत्तम अमथ्ये अमथ्यावहि अमथ्यामहि
विधिलिङ् लकार विधि / चाहिए / सम्भावना
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम मथ्येत मथ्येयाताम् मथ्येरन् मध्यम मथ्येथाः मथ्येयाथाम् मथ्येध्वम् उत्तम मथ्येय मथ्येवहि मथ्येमहि
लृट् लकार सामान्य भविष्यत्
पुरुष एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथम मथिष्यते मथिष्येते मथिष्यन्ते मध्यम मथिष्यसे मथिष्येथे मथिष्यध्वे उत्तम मथिष्ये मथिष्यावहे मथिष्यामहे
प्रत्यय प्रयोग / अर्थ प्रातिपदिक / अव्यय पुंलिङ्ग स्त्रीलिङ्ग नपुंसकलिङ्ग
ल्युट् भाववाचक/करणवाचक कृदन्त मथन — — मथनम्
ण्वुल् कर्तृवाचक कृदन्त माथक माथकः माथिका माथकम्
तृच् कर्तृवाचक कृदन्त मथितृ मथिता मथित्री मथितृ
ण्यत् विध्यर्थक कृदन्त माथ्य माथ्यः माथ्या माथ्यम्
तव्य विध्यर्थक कृदन्त (करना चाहिए) मथितव्य मथितव्यः मथितव्या मथितव्यम्
अनीयर् विध्यर्थक कृदन्त मथनीय मथनीयः मथनीया मथनीयम्
क्त भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा) मथित मथितः मथिता मथितम्
क्तवतु भूतकालिक कर्तरि कृदन्त (निष्ठा) मथितवत् मथितवान् मथितवती मथितवत् / मथितवद्
शतृ वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद) मथत् मथन् मथन्ती मथत् / मथद्
स्य-शतृ भविष्यत्कालिक कृदन्त मथिष्यत् मथिष्यन् मथिष्यती / मथिष्यन्ती मथिष्यत् / मथिष्यद्
क्त्वा पूर्वकालिक अव्यय (करके) मथित्वा — — —
ल्यप् पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) प्रमथ्य — — —
तुमुन् निमित्तार्थक अव्यय (करने के लिए) मथितुम् — — —
णमुल् पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय माथम् — — —
घञ् भाववाचक कृदन्त माथ माथः — —
क्तिन् भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त मत्ति — मत्तिः —
क्वसु भूतकालिक (लिट्) कृदन्त मेथिवस् मेथिवान् मेथुषी मेथिवत् / मेथिवद्
इन कृदन्त-प्रातिपदिकों के सम्पूर्ण विभक्ति-रूप शब्द-रूपावली में देखें (जैसे क्त — भूत → पुंलिङ्ग "राम" के समान)।