॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: हर्षित होना, थकना, श्रान्त होना
संस्कृत: हर्षग्लेपनयोः
अंग्रेज़ी: to enjoy, to be happy, to be tired, to be distressed
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अमदीत् / अमदीद् / अमादीत् / अमादीद् | अमदिष्टाम् / अमादिष्टाम् | अमदिषुः / अमादिषुः |
| मध्यम | अमदीः / अमादीः | अमदिष्टम् / अमादिष्टम् | अमदिष्ट / अमादिष्ट |
| उत्तम | अमदिषम् / अमादिषम् | अमदिष्व / अमादिष्व | अमदिष्म / अमादिष्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: मदति · लिट्: ममाद · लुट्: मदिता · लृट्: मदिष्यति · लोट्: मदतात् · लङ्: अमदत् · विधिलिङ्: मदेत् · आशीर्लिङ्: मद्यात् · लुङ्: अमदीत् · लृङ्: अमदिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मदन · ण्वुल्: मादकः · तृच्: मदिता · यत्: मद्यः · तव्य: मदितव्यः · अनीयर्: मदनीयः · क्त: मत्तः · क्तवतु: मत्तवान् · शतृ: मदन् · स्य-शतृ: मदिष्यन् · क्त्वा: मदित्वा · ल्यप्: प्रमद्य · तुमुन्: मदितुम् · णमुल्: मादम् · घञ्: मादः · क्तिन्: मत्ति · क्वसु: मेदिवान्
अर्थ: प्रकाश, चमक, कान्ति
व्युत्पत्ति: आ+भा+अङ् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | आभा | आभे | आभाः |
| द्वितीया | आभाम् | आभे | आभाः |
| तृतीया | आभया | आभाभ्याम् | आभाभिः |
| चतुर्थी | आभायै | आभाभ्याम् | आभाभ्यः |
| पञ्चमी | आभायाः | आभाभ्याम् | आभाभ्यः |
| षष्ठी | आभायाः | आभयोः | आभानाम् |
| सप्तमी | आभायाम् | आभयोः | आभासु |
| सम्बोधन | हे आभे | हे आभे | हे आभाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मदीः | मद् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लुङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: मदि (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन | मदी (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन |
| आभे | आभा (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आभा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन | आभा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन |
मदीः 📚 ➤ हर्षित होना, थकना, श्रान्त होना
संस्कृत: हर्षग्लेपनयोः
आभे 📚 ➤ प्रकाश, चमक, कान्ति
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| मद् 📚 | base of the first pers. pron. in the sg. number (esp. in comp.) | 🔵🟣 |
| आभा 📚 | चमक । दमक । कांति | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मदीराभ | मदीः + आभे | विसर्ग → र् | ससजुषो रुः (८.२.६६) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.४ सेकण्ड