॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: विचार करना, मनन करना
संस्कृत: अभ्यासे
अंग्रेज़ी: to study,to repeat,to remember,to think
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अमनत् / अमनद् | अमनताम् | अमनन् |
| मध्यम | अमनः | अमनतम् | अमनत |
| उत्तम | अमनम् | अमनाव | अमनाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: मनति · लिट्: मम्नौ · लुट्: म्नाता · लृट्: म्नास्यति · लोट्: मनतात् · लङ्: अमनत् · विधिलिङ्: मनेत् · आशीर्लिङ्: म्नायात् · लुङ्: अम्नासीत् · लृङ्: अम्नास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: म्नान · ण्वुल्: म्नायकः · तृच्: म्नाता · यत्: म्नेयः · तव्य: म्नातव्यः · अनीयर्: म्नानीयः · क्त: म्नातः · क्तवतु: म्नातवान् · शतृ: मनन् · स्य-शतृ: म्नास्यन् · क्त्वा: म्नात्वा · ल्यप्: प्रम्नाय · तुमुन्: म्नातुम् · णमुल्: म्नायम् · घञ्: म्नायः · क्तिन्: म्नाति · क्वसु: मम्निवान्
अर्थ: शब्द करना, गाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
अंग्रेज़ी: to sing
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गाः | गौ | गाः |
| द्वितीया | गाम् | गौ | गः |
| तृतीया | गा | गाभ्याम् | गाभिः |
| चतुर्थी | गे | गाभ्याम् | गाभ्यः |
| पञ्चमी | गः | गाभ्याम् | गाभ्यः |
| षष्ठी | गः | गोः | गाम् |
| सप्तमी | गि | गोः | गासु |
| सम्बोधन | हे गाः | हे गौ | हे गाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | गायति | गायतः | गायन्ति |
| मध्यम | गायसि | गायथः | गायथ |
| उत्तम | गायामि | गायावः | गायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गायति · लिट्: जगौ · लुट्: गाता · लृट्: गास्यति · लोट्: गायतात् · लङ्: अगायत् · विधिलिङ्: गायेत् · आशीर्लिङ्: गेयात् · लुङ्: अगासीत् · लृङ्: अगास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गान · ण्वुल्: गायकः · तृच्: गाता · यत्: गेयः · तव्य: गातव्यः · अनीयर्: गानीयः · क्त: गीतः · क्तवतु: गीतवान् · शतृ: गायन् · स्य-शतृ: गास्यन् · क्त्वा: गीत्वा · ल्यप्: प्रगाय · तुमुन्: गातुम् · णमुल्: गायम् · घञ्: गायः · क्तिन्: गीति · क्वसु: जगिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मनः | म्ना धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: मनस् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | मनस् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| संगः | गा (पुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सम् + गै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: गा (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सम् + गै + अच् | गा (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: सम् + गै + अच् |
मनः 📚 ➤ विचार करना, मनन करना
संस्कृत: अभ्यासे
संगः 📚 ➤ शब्द करना, गाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| म्न् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| गा 📚 | पु † क्रि॰ अ॰ गया | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड