॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: विचार करना, मनन करना
संस्कृत: अभ्यासे
अंग्रेज़ी: to study,to repeat,to remember,to think
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अमनत् / अमनद् | अमनताम् | अमनन् |
| मध्यम | अमनः | अमनतम् | अमनत |
| उत्तम | अमनम् | अमनाव | अमनाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: मनति · लिट्: मम्नौ · लुट्: म्नाता · लृट्: म्नास्यति · लोट्: मनतात् · लङ्: अमनत् · विधिलिङ्: मनेत् · आशीर्लिङ्: म्नायात् · लुङ्: अम्नासीत् · लृङ्: अम्नास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: म्नान · ण्वुल्: म्नायकः · तृच्: म्नाता · यत्: म्नेयः · तव्य: म्नातव्यः · अनीयर्: म्नानीयः · क्त: म्नातः · क्तवतु: म्नातवान् · शतृ: मनन् · स्य-शतृ: म्नास्यन् · क्त्वा: म्नात्वा · ल्यप्: प्रम्नाय · तुमुन्: म्नातुम् · णमुल्: म्नायम् · घञ्: म्नायः · क्तिन्: म्नाति · क्वसु: मम्निवान्
अर्थ: होना, सत्ता, अस्तित्व
संस्कृत: विद्वान्, सत्ता, स्वभावः, अभिप्रायः, चेष्टा, आत्मा, जननम् · पर्याय: विद्वस्, विपश्चित्, दोषज्ञ, सत्, सुधी
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | भावः | भावौ | भावाः |
| द्वितीया | भावम् | भावौ | भावान् |
| तृतीया | भावेन | भावाभ्याम् | भावैः |
| चतुर्थी | भावाय | भावाभ्याम् | भावेभ्यः |
| पञ्चमी | भावात् / भावाद् | भावाभ्याम् | भावेभ्यः |
| षष्ठी | भावस्य | भावयोः | भावानाम् |
| सप्तमी | भावे | भावयोः | भावेषु |
| सम्बोधन | हे भाव | हे भावौ | हे भावाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
मनः 📚 ➤ विचार करना, मनन करना
संस्कृत: अभ्यासे
भाव 📚 ➤ होना, सत्ता, अस्तित्व
संस्कृत: विद्वान्, सत्ता, स्वभावः, अभिप्रायः, चेष्टा, आत्मा, जननम् · पर्याय: विद्वस्, विपश्चित्, दोषज्ञ, सत्, सुधी
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| म्न् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| भाव 📚 | सत्ता । अस्तित्व । हाना । अभाव का उलटा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| भाव |
नाटक में — बहनोई को 'आवुत्त', विद्वान् को 'भाव', पिता को 'आवुक' और युव (१.७.१३) — आवुत्त, आवुक, कुमार, भर्तृदारक |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मनोभाव | मनः + भाव | विसर्ग → उ (हशि च) | हशि च (६.१.११४) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड