॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: प्राशन करना, पीना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पाने
अंग्रेज़ी: to drink
व्युत्पत्ति: धा +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | धाः | धौ | धाः |
| द्वितीया | धाम् | धौ | धः |
| तृतीया | धा | धाभ्याम् | धाभिः |
| चतुर्थी | धे | धाभ्याम् | धाभ्यः |
| पञ्चमी | धः | धाभ्याम् | धाभ्यः |
| षष्ठी | धः | धोः | धाम् |
| सप्तमी | धि | धोः | धासु |
| सम्बोधन | हे धाः | हे धौ | हे धाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | धयति | धयतः | धयन्ति |
| मध्यम | धयसि | धयथः | धयथ |
| उत्तम | धयामि | धयावः | धयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: धयति · लिट्: दधौ · लुट्: धाता · लृट्: धास्यति · लोट्: धयतात् · लङ्: अधयत् · विधिलिङ्: धयेत् · आशीर्लिङ्: धेयात् · लुङ्: अदधत् · लृङ्: अधास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: धान · ण्वुल्: धायकः · तृच्: धाता · यत्: धेयः · तव्य: धातव्यः · अनीयर्: धानीयः · क्त: धीतः · क्तवतु: धीतवान् · शतृ: धयन् · स्य-शतृ: धास्यन् · क्त्वा: धीत्वा · ल्यप्: प्रधाय · तुमुन्: धातुम् · णमुल्: धायम् · घञ्: धायः · क्तिन्: धीति · क्वसु: दधिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मरु-उन्धः | समास: मरु + धा तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: धा (पुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उत् + धे + अच् 📚 अन्य सम्भावना: धा (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: उत् + धे + अच् | धा (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: उत् + धे + अच् |
मरुउन्धः 📚मरु 📚धा ➤ मरु (रेगिस्तान, रेतीली भूमि) + धा (प्राशन करना, पीना (कर्तृवाचक कृदन्त))
संस्कृत: पाने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| मरु 📚 | वह भूमि जहाँ जल न हो और केवल बलुआ मैदान हो । मरुस्थल । निर्जल स्थान । … | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| धा 📚 | ब्रह्मा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| मरु |
मरुस्थल (२.१.६) — धन्वन् |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मरून्ध | मरु + उन्धः | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड