॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पूजा करना
संस्कृत: पूजायाम्
अंग्रेज़ी: to worship,to revere
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | महतात् / महताद् / महतु | महताम् | महन्तु |
| मध्यम | मह / महतात् / महताद् | महतम् | महत |
| उत्तम | महानि | महाव | महाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: महति · लिट्: ममाह · लुट्: महिता · लृट्: महिष्यति · लोट्: महतात् · लङ्: अमहत् · विधिलिङ्: महेत् · आशीर्लिङ्: मह्यात् · लुङ्: अमहीत् · लृङ्: अमहिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: महन · ण्वुल्: माहकः · तृच्: महिता · ण्यत्: माह्यः · तव्य: महितव्यः · अनीयर्: महनीयः · क्त: महितः · क्तवतु: महितवान् · शतृ: महन् · स्य-शतृ: महिष्यन् · क्त्वा: महित्वा · ल्यप्: प्रमह्य · तुमुन्: महितुम् · णमुल्: माहम् · घञ्: माहः · क्तिन्: माढि · क्वसु: मेहिवान्
अर्थ: फैलना, राशि करना, ढेर करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: व्याप्तौ सङ्घाते च
अंग्रेज़ी: to pervade,to heap,to pile up
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अश्नुते | अश्नुवाते | अश्नुवते |
| मध्यम | अश्नुषे | अश्नुवाथे | अश्नुध्वे |
| उत्तम | अश्नुवे | अश्नुवहे | अश्नुमहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): अश्नुते · लिट् (आत्मने.): आनशे · लुट् (आत्मने.): अशिता · लृट् (आत्मने.): अक्ष्यते · लोट् (आत्मने.): अश्नुताम् · लङ् (आत्मने.): आश्नुत · विधिलिङ् (आत्मने.): अश्नुवीत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): अक्षीष्ट · लुङ् (आत्मने.): आशिष्ट · लृङ् (आत्मने.): आक्ष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अशन · ण्वुल्: आशकः · तृच्: अष्टा · ण्यत्: आश्यः · तव्य: अष्टव्यः · अनीयर्: अशनीयः · क्त: अष्टः · क्तवतु: अष्टवान् · शानच्: अश्नुवानः · क्त्वा: अष्ट्वा · ल्यप्: प्राश्य · तुमुन्: अष्टुम् · णमुल्: आशम् · घञ्: आशः · क्तिन्: अष्टि · क्वसु: आनशिवान्
अर्थ: सूर्य
संस्कृत: आकाशः, चक्षुरादीन्द्रियम् · पर्याय: द्यो, दिव्, अभ्र, व्योमन्, पुष्कर
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | खम् | खे | खानि |
| द्वितीया | खम् | खे | खानि |
| तृतीया | खेन | खाभ्याम् | खैः |
| चतुर्थी | खाय | खाभ्याम् | खेभ्यः |
| पञ्चमी | खात् / खाद् | खाभ्याम् | खेभ्यः |
| षष्ठी | खस्य | खयोः | खानाम् |
| सप्तमी | खे | खयोः | खेषु |
| सम्बोधन | हे ख | हे खे | हे खानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मह | मह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: मह (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | महा (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| आशम् | अव्यय — अश् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) 📚 अन्य सम्भावना: आश (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | आश (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| ख | ख (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ख (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
मह 📚 ➤ पूजा करना
संस्कृत: पूजायाम्
आशम् 📚 ➤ फैलना, राशि करना, ढेर करना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: व्याप्तौ सङ्घाते च
ख 📚 ➤ सूर्य
संस्कृत: आकाशः, चक्षुरादीन्द्रियम् · पर्याय: द्यो, दिव्, अभ्र, व्योमन्, पुष्कर
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| मह् 📚 | (orig. मघ्; cf. also √ मंह्) cl. 1. 10. P. (Dhātup. xvii, 81; xxxv, 15… | 🔵🟣 |
| अश् 📚 | (in classical Sanskṛt only) Ā. अश्नुते (aor. 3. pl. आशिषत, Bhaṭṭ.; per… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| महाशंख | मह + आशम् | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
| महाशंख | आशम् + ख | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड