॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: विनिमय करना, सुपुर्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: प्रणिदाने · पर्याय: लक्ष्मी, पद्मालया, पद्मा, कमला, श्री
अंग्रेज़ी: to exchange, to handover
व्युत्पत्ति: मा + क + टाप्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | माः | मौ | माः |
| द्वितीया | माम् | मौ | मः |
| तृतीया | मा | माभ्याम् | माभिः |
| चतुर्थी | मे | माभ्याम् | माभ्यः |
| पञ्चमी | मः | माभ्याम् | माभ्यः |
| षष्ठी | मः | मोः | माम् |
| सप्तमी | मि | मोः | मासु |
| सम्बोधन | हे माः | हे मौ | हे माः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | मयते | मयेते | मयन्ते |
| मध्यम | मयसे | मयेथे | मयध्वे |
| उत्तम | मये | मयावहे | मयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): मयते · लिट् (आत्मने.): ममे · लुट् (आत्मने.): माता · लृट् (आत्मने.): मास्यते · लोट् (आत्मने.): मयताम् · लङ् (आत्मने.): अमयत · विधिलिङ् (आत्मने.): मयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): मासीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अमास्त · लृङ् (आत्मने.): अमास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मान · ण्वुल्: मायकः · तृच्: माता · यत्: मेयः · तव्य: मातव्यः · अनीयर्: मानीयः · क्त: मीतः · क्तवतु: मीतवान् · शानच्: मयमानः · क्त्वा: मीत्वा · ल्यप्: प्रमित्य · तुमुन्: मातुम् · णमुल्: मायम् · घञ्: मायः · क्तिन्: मीति · क्वसु: ममिवान्
अर्थ: रचना करना, शिल्पकार्य करना, ग्रन्थ बनाना
संस्कृत: प्रतियत्ने
अंग्रेज़ी: to create, to craft, to compose
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अररचत | अररचेताम् | अररचन्त |
| मध्यम | अररचथाः | अररचेथाम् | अररचध्वम् |
| उत्तम | अररचे | अररचावहि | अररचामहि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रचयति · लट् (आत्मने.): रचयते · लिट्: रचयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): रचयाञ्चक्रे · लुट्: रचयिता · लुट् (आत्मने.): रचयिता · लृट्: रचयिष्यति · लृट् (आत्मने.): रचयिष्यते · लोट्: रचयतात् · लोट् (आत्मने.): रचयताम् · लङ्: अरचयत् · लङ् (आत्मने.): अरचयत · विधिलिङ्: रचयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): रचयेत · आशीर्लिङ्: रच्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): रचयिषीष्ट · लुङ्: अररचत् · लुङ् (आत्मने.): अररचत · लृङ्: अरचयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अरचयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रचन · ण्वुल्: रचकः · तृच्: रचयिता · यत्: रच्यः · तव्य: रचयितव्यः · अनीयर्: रचनीयः · क्त: रचितः · क्तवतु: रचितवान् · शतृ: रचयन् · स्य-शतृ: रचयिष्यन् · शानच्: रचयमानः · क्त्वा: रचयित्वा · ल्यप्: प्ररचय्य · तुमुन्: रचयितुम् · णमुल्: रचम् · क्तिन्: रक्ति · क्वसु: रचयाम्बभूवान्
अर्थ: क्रोध
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
मि 📚 ➤ विनिमय करना, सुपुर्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: प्रणिदाने · पर्याय: लक्ष्मी, पद्मालया, पद्मा, कमला, श्री
रचि 📚 ➤ रचना करना, शिल्पकार्य करना, ग्रन्थ बनाना
संस्कृत: प्रतियत्ने
इ 📚 ➤ क्रोध
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| मा 📚 | लक्ष्मी | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| रच् 📚 | cl. 10. P. (Dhātup. xxxv, 12) रचयति (pf. रचयाम्-आस, Kathās.; irr. fut.… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| मा |
लक्ष्मी के और नाम (१.१.३२) — इन्दिरा, लोकमाता, क्षीरोदतनया, रमा, भार्गवी, लोकजननी, क्षीरसागरकन्यका रोकना (३.४.११) — मास्म, अलम् |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मिरची | रचि + इ | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड