॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: घेरना, लपेटना
संस्कृत: संवेष्टने परिवेष्टने च
अंग्रेज़ी: to surround, to cover
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | मुरतात् / मुरताद् / मुरतु | मुरताम् | मुरन्तु |
| मध्यम | मुर / मुरतात् / मुरताद् | मुरतम् | मुरत |
| उत्तम | मुराणि | मुराव | मुराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: मुरति · लिट्: मुमोर · लुट्: मोरिता · लृट्: मोरिष्यति · लोट्: मुरतात् · लङ्: अमुरत् · विधिलिङ्: मुरेत् · आशीर्लिङ्: मूर्यात् · लुङ्: अमोरीत् · लृङ्: अमोरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मोरण · ण्वुल्: मोरकः · तृच्: मोरिता · ण्यत्: मोर्यः · तव्य: मोरितव्यः · अनीयर्: मोरणीयः · क्त: मुरितः · क्तवतु: मुरितवान् · शतृ: मुरन् · स्य-शतृ: मोरिष्यन् · क्त्वा: मुरित्वा · ल्यप्: प्रमूर्य · तुमुन्: मोरितुम् · णमुल्: मोरम् · घञ्: मोरः · क्तिन्: मूर्ति · क्वसु: मुमूर्वान्
अर्थ: रोकना, निष्ठुर होना, क्रूर होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: विबाधायाम्
अंग्रेज़ी: to hinder, to be wicked, to be cruel
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | एठा | एठे | एठाः |
| द्वितीया | एठाम् | एठे | एठाः |
| तृतीया | एठया | एठाभ्याम् | एठाभिः |
| चतुर्थी | एठायै | एठाभ्याम् | एठाभ्यः |
| पञ्चमी | एठायाः | एठाभ्याम् | एठाभ्यः |
| षष्ठी | एठायाः | एठयोः | एठानाम् |
| सप्तमी | एठायाम् | एठयोः | एठासु |
| सम्बोधन | हे एठे | हे एठे | हे एठाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | एठते | एठेते | एठन्ते |
| मध्यम | एठसे | एठेथे | एठध्वे |
| उत्तम | एठे | एठावहे | एठामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): एठते · लिट् (आत्मने.): एठाञ्चक्रे · लुट् (आत्मने.): एठिता · लृट् (आत्मने.): एठिष्यते · लोट् (आत्मने.): एठताम् · लङ् (आत्मने.): ऐठत · विधिलिङ् (आत्मने.): एठेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): एठिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): ऐठिष्ट · लृङ् (आत्मने.): ऐठिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: एठन · ण्वुल्: एठकः · तृच्: एठिता · ण्यत्: एठ्यः · तव्य: एठितव्यः · अनीयर्: एठनीयः · क्त: एठितः · क्तवतु: एठितवान् · शानच्: एठमानः · क्त्वा: एठित्वा · ल्यप्: प्रेठ्य · तुमुन्: एठितुम् · णमुल्: एठम् · घञ्: एठः · क्तिन्: एट्टि · क्वसु: एठाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मुर | मुर् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: मुर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | मुर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| एठा | एठा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: एठ् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: एठा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: एठ् + अच् | एठा (स्त्री.) — सम्बोधन, बहुवचन · कृदन्त: एठ् + अच् |
मुर 📚 ➤ घेरना, लपेटना
संस्कृत: संवेष्टने परिवेष्टने च
एठा 📚 ➤ रोकना, निष्ठुर होना, क्रूर होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: विबाधायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| मुर् 📚 | (fr. √ मुर्छ्), Pāṇ. vi, 4, 21, Sch | 🔵🟣 |
| एठा 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मुरैठा | मुर + एठा | वृद्धि | वृद्धिरेचि (६.१.८८) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड