🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:26:16 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

मेथति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

मेथति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

मेथति

अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं

संस्कृत: मेधाहिंसनयोः

अंग्रेज़ी: to understand, to know, to hurt, to injure, to cause trouble

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. मिथ् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. मेथ् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  3. मेथत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: मिथ् + शतृ
  4. मेथत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: मिथ् + शतृ
  5. मेथता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: मिथ् + घञ् · तद्धित: मेथ + तल् (भाववाचक)

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — मिथ् (भ्वादिगण) · अर्थ: (मेधाहिंसनयोः)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथममेथतिमेथतःमेथन्ति
मध्यममेथसिमेथथःमेथथ
उत्तममेथामिमेथावःमेथामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: मेथति · लट् (आत्मने.): मेथते · लिट्: मिमेथ · लिट् (आत्मने.): मिमिथे · लुट्: मेथिता · लुट् (आत्मने.): मेथिता · लृट्: मेथिष्यति · लृट् (आत्मने.): मेथिष्यते · लोट्: मेथतात् · लोट् (आत्मने.): मेथताम् · लङ्: अमेथत् · लङ् (आत्मने.): अमेथत · विधिलिङ्: मेथेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): मेथेत · आशीर्लिङ्: मिथ्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): मेथिषीष्ट · लुङ्: अमेथीत् · लुङ् (आत्मने.): अमेथिष्ट · लृङ्: अमेथिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अमेथिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मेथन · ण्वुल्: मेथकः · तृच्: मेथिता · ण्यत्: मेथ्यः · तव्य: मेथितव्यः · अनीयर्: मेथनीयः · क्त: मिथितः · क्तवतु: मिथितवान् · शतृ: मेथन् · स्य-शतृ: मेथिष्यन् · शानच्: मेथमानः · क्त्वा: मिथित्वा · ल्यप्: प्रमिथ्य · तुमुन्: मेथितुम् · णमुल्: मेथम् · घञ्: मेथः · क्तिन्: मित्ति · क्वसु: मिमिथ्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
मेथतिमिथ् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: मेथ् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | मेथत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: मिथ् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

मेथति ➤ to understand, to know, to hurt, to injure, to cause trouble (अंग्रेज़ी कोश)
संस्कृत: मेधाहिंसनयोः

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें