🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:32:22 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

मोदित

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

मोदित

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

मोदित

अर्थ: मिश्रित करना, एकत्र करना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))

संस्कृत: संसर्गे

अंग्रेज़ी: (fr. Caus.) pleased, delighted, W.

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. मोदित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: मुद् + क्त
  2. मोदित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: मुद् + क्त

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — मोदित (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामोदितःमोदितौमोदिताः
द्वितीयामोदितम्मोदितौमोदितान्
तृतीयामोदितेनमोदिताभ्याम्मोदितैः
चतुर्थीमोदितायमोदिताभ्याम्मोदितेभ्यः
पञ्चमीमोदितात् / मोदिताद्मोदिताभ्याम्मोदितेभ्यः
षष्ठीमोदितस्यमोदितयोःमोदितानाम्
सप्तमीमोदितेमोदितयोःमोदितेषु
सम्बोधनहे मोदितहे मोदितौहे मोदिताः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — मुद् (चुरादिगण) · अर्थ: मिश्रित करना, एकत्र करना (संसर्गे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथममोदयतिमोदयतःमोदयन्ति
मध्यममोदयसिमोदयथःमोदयथ
उत्तममोदयामिमोदयावःमोदयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: मोदयति · लट् (आत्मने.): मोदयते · लिट्: मोदयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): मोदयाञ्चक्रे · लुट्: मोदयिता · लुट् (आत्मने.): मोदयिता · लृट्: मोदयिष्यति · लृट् (आत्मने.): मोदयिष्यते · लोट्: मोदयतात् · लोट् (आत्मने.): मोदयताम् · लङ्: अमोदयत् · लङ् (आत्मने.): अमोदयत · विधिलिङ्: मोदयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): मोदयेत · आशीर्लिङ्: मोद्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): मोदयिषीष्ट · लुङ्: अमूमुदत् · लुङ् (आत्मने.): अमूमुदत · लृङ्: अमोदयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अमोदयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मोदन · ण्वुल्: मोदकः · तृच्: मोदयिता · यत्: मोद्यः · तव्य: मोदयितव्यः · अनीयर्: मोदनीयः · क्त: मोदितः · क्तवतु: मोदितवान् · शतृ: मोदयन् · स्य-शतृ: मोदयिष्यन् · शानच्: मोदयमानः · क्त्वा: मोदयित्वा · ल्यप्: प्रमोद्य · तुमुन्: मोदयितुम् · णमुल्: मोदम् · क्तिन्: मोत्ति · क्वसु: मोदयाम्बभूवान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — मोदित
मोदित
modita
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
मोदित १ संज्ञा पुं॰ [सं॰] आनंद । हर्ष । प्रसन्नता [को॰] ।
मोदित २ वि॰ हर्षित । आनंदित । प्रसन्न । उ॰—गंध मंद मोदित पुर, नंदन आनंद गमन ।—बेला, पृ॰ ७२ ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
मोदित mfn. (fr. Caus.) pleased, delighted, W.
मोदित n. pleasure, delight, ib.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (835,3)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
मोदित a. Glad, pleased, delighted. --तं Pleasure, delight.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0880-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
मोदितः, त्रि, (मोदो हर्षोऽस्यजातः । मोद + तारकादित्वात् इतच् ।) हर्षयुक्तः । इति व्याकरणम् ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3-787-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
मोदितमोदित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: मुद् + क्त 📚
अन्य सम्भावना: मोदित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: मुद् + क्त

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

मोदित 📚 ➤ मिश्रित करना, एकत्र करना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: संसर्गे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
मोदित 📚आनंद । हर्ष । प्रसन्नता🟠🔵🟣🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • मोदित: मुद् + क्त — भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा)

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें