॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: चित्त स्थिर करना, मन को रोकना
संस्कृत: समाधौ
अंग्रेज़ी: to concentrate, to focus, to abstain from senses, to meditate
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अयुक्त | अयुक्षाताम् | अयुक्षत |
| मध्यम | अयुक्थाः | अयुक्षाथाम् | अयुग्ध्वम् |
| उत्तम | अयुक्षि | अयुक्ष्वहि | अयुक्ष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): युज्यते · लिट् (आत्मने.): युयुजे · लुट् (आत्मने.): योक्ता · लृट् (आत्मने.): योक्ष्यते · लोट् (आत्मने.): युज्यताम् · लङ् (आत्मने.): अयुज्यत · विधिलिङ् (आत्मने.): युज्येत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): युक्षीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अयुक्त · लृङ् (आत्मने.): अयोक्ष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: योजन · ण्वुल्: योजकः · तृच्: योक्ता · ण्यत्: योज्यः · तव्य: योक्तव्यः · अनीयर्: योजनीयः · क्त: युक्तः · क्तवतु: युक्तवान् · शानच्: युज्यमानः · क्त्वा: युक्त्वा · ल्यप्: प्रयुज्य · तुमुन्: योक्तुम् · णमुल्: योजम् · घञ्: योगः · क्तिन्: युक्ति · क्वसु: युयुज्वान्
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
अंग्रेज़ी: (= स्तृ॑) nom. pl. ता॑रस्, the stars, RV. viii, 55, 2
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | तृ | तृणी | तॄणि |
| द्वितीया | तृ | तृणी | तॄणि |
| तृतीया | तृणा / त्रा | तृभ्याम् | तृभिः |
| चतुर्थी | तृणे / त्रे | तृभ्याम् | तृभ्यः |
| पञ्चमी | तृणः / तुः | तृभ्याम् | तृभ्यः |
| षष्ठी | तृणः / तुः | तृणोः / त्रोः | तॄणाम् |
| सप्तमी | तृणि / तरि | तृणोः / त्रोः | तृषु |
| सम्बोधन | हे तृ / हे तः | हे तृणी | हे तॄणि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| योजि | युज् धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: युज् धातु (रुधादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) | युज् धातु (चुरादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) |
| तृ | तृ (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: तृ (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | तृ (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
योजि 📚 ➤ चित्त स्थिर करना, मन को रोकना
संस्कृत: समाधौ
तृ 📚 ➤ (= स्तृ॑) nom. pl. ता॑रस्, the stars, RV. viii, 55, 2 (अंग्रेज़ी कोश)
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| युज् 📚 | (cf. √ 2. यु) cl. 7. P. Ā. (Dhātup. xxix, 7) युनक्ति, युङ्क्ते (ep. … | 🔵🟣🟢 |
| तृ 📚 | n. (= स्तृ) nom. pl. तारस्, the stars, RV. viii, 55, 2 | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड