॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पक्षी के पर, बाजू
संस्कृत: पक्षिपक्षः · पर्याय: पक्ष, छद, पत्र, पतत्र, तनूरुह
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गरुत् / गरुद् | गरुतौ | गरुतः |
| द्वितीया | गरुतम् | गरुतौ | गरुतः |
| तृतीया | गरुता | गरुद्भ्याम् | गरुद्भिः |
| चतुर्थी | गरुते | गरुद्भ्याम् | गरुद्भ्यः |
| पञ्चमी | गरुतः | गरुद्भ्याम् | गरुद्भ्यः |
| षष्ठी | गरुतः | गरुतोः | गरुताम् |
| सप्तमी | गरुति | गरुतोः | गरुत्सु |
| सम्बोधन | हे गरुत् / हे गरुद् | हे गरुतौ | हे गरुतः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| रथ-गरुतः | समास: रथ + गरुत् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: गरुत् (पुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: गरुत् (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन | गरुत् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन |
रथगरुतः 📚रथ 📚गरुत् ➤ रथ (गाड़ी, जलूसी गाड़ी, यान, वाहन, विशेषकर युद्धरथ) + गरुत् (पक्षी के पर, बाजू)
संस्कृत: पक्षिपक्षः · पर्याय: पक्ष, छद, पत्र, पतत्र, तनूरुह
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| रथ 📚 | प्राचीन काल की एक प्रकार की सवारी जिसमें चार या दो पहिए हुआ करते थे और… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| गरुत् 📚 | पक्ष । पंख । पर | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| रथ |
बेंत के नाम (२.४.३०) — वेतस, अभ्रपुष्प, विदुर, शीत, वानीर, वंजुल (पड़ाव का) पहरा (२.८.३३) — सज्जन, उपरक्षण, हाथी, घोड़े, पैदल |
| गरुत् |
पंख के नाम (२.५.३८) — पक्ष, छद, पत्र, पतत्र, तनूरुह |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड