॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: झुका हुआ, प्रणत, झुकने वाला, रुझान वाला
संस्कृत: प्रह्वत्वे शब्दे च
अंग्रेज़ी: to salute,to greet, to respect, to bend, to sound
व्युत्पत्ति: नम् +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नता | नते | नताः |
| द्वितीया | नताम् | नते | नताः |
| तृतीया | नतया | नताभ्याम् | नताभिः |
| चतुर्थी | नतायै | नताभ्याम् | नताभ्यः |
| पञ्चमी | नतायाः | नताभ्याम् | नताभ्यः |
| षष्ठी | नतायाः | नतयोः | नतानाम् |
| सप्तमी | नतायाम् | नतयोः | नतासु |
| सम्बोधन | हे नते | हे नते | हे नताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नमति | नमतः | नमन्ति |
| मध्यम | नमसि | नमथः | नमथ |
| उत्तम | नमामि | नमावः | नमामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नमति · लिट्: ननाम · लुट्: नन्ता · लृट्: नंस्यति · लोट्: नमतात् · लङ्: अनमत् · विधिलिङ्: नमेत् · आशीर्लिङ्: नम्यात् · लुङ्: अनंसीत् · लृङ्: अनंस्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नमन · ण्वुल्: नामकः · तृच्: नन्ता · यत्: नम्यः · तव्य: नन्तव्यः · अनीयर्: नमनीयः · क्त: नतः · क्तवतु: नतवान् · शतृ: नमन् · स्य-शतृ: नंस्यन् · क्त्वा: नत्वा · ल्यप्: प्रणत्य · तुमुन्: नन्तुम् · णमुल्: नामम् · घञ्: नामः · क्तिन्: नति · क्वसु: नेमिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| रम-नताः | समास: रम + नता कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: नता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: नम् + क्त 📚 अन्य सम्भावना: नता (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: नम् + क्त | नत (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: नम् + क्त |
रमनताः 📚रम 📚नता ➤ रम (सुहवना, आनन्दप्रद, संतोषजनक, आदि) + नता (झुका हुआ, प्रणत, झुकने वाला, रुझान वाला)
संस्कृत: प्रह्वत्वे शब्दे च
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड