॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: रजस्वला स्त्री
संस्कृत: ऋतुमती स्त्री
व्युत्पत्ति: अवत्यात्मानं लज्जया - इति अव्+ई
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अवीः | अव्यौ | अव्यः |
| द्वितीया | अवीम् | अव्यौ | अवीः |
| तृतीया | अव्या | अवीभ्याम् | अवीभिः |
| चतुर्थी | अव्यै | अवीभ्याम् | अवीभ्यः |
| पञ्चमी | अव्याः | अवीभ्याम् | अवीभ्यः |
| षष्ठी | अव्याः | अव्योः | अवीनाम् |
| सप्तमी | अव्याम् | अव्योः | अवीषु |
| सम्बोधन | हे अवि | हे अव्यौ | हे अव्यः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| राज्-अवि | समास: राज् + अवी तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: अवी (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 |
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| राज् 📚 | (prob. originally two roots; cf. √ रज्, √ रञ्ज्, √ ऋञ्ज्) cl. 1. P. Ā.… | 🔵🟣 |
| अवी 📚 | ऋतुमती स्त्री । बनकुलथी | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| राजवि | राज् + अवि | हल्-अच् संयोग | — |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड